చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 12: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: సెప్టెంబర్ 12, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – సెప్టెంబర్ 12 ప్రపంచ మరియు భారతీయ చరిత్రలో ఎన్నో ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజు. ఈ తేదీన జరిగిన అనేక ప్రతిష్టాత్మక చారిత్రక పరిణామాలు, రాజవంశాల పతనం, శాస్త్ర-సాంకేతిక ఆవిష్కరణలు మరియు ప్రముఖుల జనన మరణాలకు వేదికగా నిలిచింది. పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్న విద్యార్థులకు మరియు సమాజం పట్ల అవగాహన పెంచుకోవాలనుకునే వారికి ఈ సమాచారం ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 11: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• సెప్టెంబర్ 12న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• సెప్టెంబర్ 12న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 సెప్టెంబర్ 12 ముఖ్యాంశాలు

• బిజాపూర్ సుల్తానేట్ పతనం (1686): మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు బిజాపూర్ కోటను కైవసం చేసుకుని అదిల్ షాహీ వంశ పాలనకు అంతం పలికారు.
• మైక్రోచిప్ ఆవిష్కరణ (1958): టెక్సాస్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్స్ ఇంజనీర్ జాక్ ఖిల్బీ ప్రసిద్ధ సమగ్ర సర్క్యూట్ (Microchip/IC) ను ప్రదర్శించి సాంకేతిక విప్లవానికి నాంది పలికారు.
• సారాగర్హి యుద్ధం (1897): చరిత్రలోనే అత్యంత గొప్ప ‘చివరి పోరాటాల’లో (last stands) ఒకటిగా నిలిచిన ఈ యుద్ధంలో, బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీకి చెందిన 21 మంది సిక్కు సైనికులు 10,000 మందికి పైగా ఆఫ్ఘన్ గిరిజనులతో వీరోచితంగా పోరాడారు.
• హరిత విప్లవ పితామహుడు నార్మన్ బోర్లాగ్ వర్ధంతి (2009): ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆహార కొరతను తీర్చిన నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత నార్మన్ బోర్లాగ్ కన్నుమూశారు.

🗓️ సెప్టెంబర్ 12న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1686 – బిజాపూర్ పతనం – మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం

మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు సుదీర్ఘ ముట్టడి తర్వాత బిజాపూర్ రాజ్యాన్ని కైవసం చేసుకున్నారు. దీనితో శతాబ్దాల పాటు దక్కన్ ప్రాంతాన్ని పాలించిన ఆదిల్‌షాహీ వంశ పాలన అధికారికంగా అంతమైంది. బిజాపూర్ రాజ్యం మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో ఒక సుబాగా విలీనం చేయబడింది. దక్కన్ పీఠభూమిపై మొఘల్ ఆధిపత్యం పెరగడానికి మరియు తదుపరి గోల్కొండ ముట్టడికి ఇది కీలకమైన అడుగు.

1897 – సారాగర్హి చారిత్రక పోరాటం

వాయవ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్ (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్) లోని సారాగర్హి వద్ద 21 మంది సిక్కు సైనికులు 10,000 మందికి పైగా ఉన్న అఫ్గాన్ గిరిజనులను అత్యంత ధైర్యసాహసాలతో ఎదుర్కొన్నారు. బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీకి చెందిన 36వ సిక్కు రెజిమెంట్ సైనికులు ప్రాణాలర్పించే వరకు పోరాడి చరిత్రకెక్కారు. ప్రపంచ మిలిటరీ చరిత్రలోనే అత్యున్నత లాస్ట్-స్టాండ్ (దిగువ సంఖ్యతో చివరి వరకు పోరాడటం) యుద్ధాలలో ఒకటిగా ఇది గుర్తింపు పొందింది.

1940 – లాస్కాక్స్ గుహల గుర్తింపు (ఫ్రాన్స్)

నైరుతి ఫ్రాన్స్‌లో నలుగురు యుక్తవయస్కులు సుమారు 17,000 ఏళ్ల క్రితం నాటి పాతరాతియుగం (Paleolithic) నాటి అరుదైన గుహా చిత్రాలను కనుగొన్నారు. ఈ చిత్రాలలో సింహాలు, గుర్రాలు, అడవి ఎద్దుల బొమ్మలు అత్యంత స్పష్టంగా చేయబడ్డాయి. మానవ కళా చరిత్రను, ప్రాచీన మానవుల జీవనశైలిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది అతిపెద్ద పురావస్తు ఆధారంగా నిలిచింది.

1958 – మైక్రోచిప్ (ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్) ఆవిష్కరణ

టెక్సాస్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్స్ ఇంజనీర్ జాక్ ఖిల్బీ (Jack Kilby) మొదటిసారిగా పనిచేసే ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్ (IC/Microchip) ను ప్రదర్శించారు. దీనికిగాను ఆయనకు 2000లో భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది. ఆధునిక కంప్యూటింగ్, స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు మరియు మొత్తం ఎలక్ట్రానిక్స్ విప్లవానికి ఇది మూలస్తంభంగా నిలిచింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 10: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1977 – స్టీవ్ బికో అమరత్వం (దక్షిణాఫ్రికా)

దక్షిణాఫ్రికాలోని జాతివివక్ష (Apartheid) వ్యతిరేక ఉద్యమ నాయకుడు, బ్లాక్ కాన్షియస్‌నెస్ మూవ్‌మెంట్ వ్యవస్థాపకుడు స్టీవ్ బికో పోలీస్ కస్టడీలో మరణించారు. ఆయన మరణం ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరసనలకు దారితీసింది. దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష రద్దు ఉద్యమానికి స్టీవ్ బికో మరణం ఒక ప్రధాన మలుపుగా మారింది.

1992 – మొదటి ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ మహిళ వ్యోమగామి రికార్డు

నాసా ప్రయోగించిన ‘స్పేస్ షటిల్ ఎండీవర్’ (STS-47) మిషన్ ద్వారా మే కరోల్ జెమిసన్ అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన మొదటి ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ మహిళగా రికార్డు సృష్టించారు. అంతరిక్ష పరిశోధనా రంగంలో లింగ, జాతి సమానత్వానికి ఇది గొప్ప ఉదాహరణగా నిలిచింది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1910: జర్మనీలోని మునిచ్‌లో గుస్తావ్ మహ్లర్ యొక్క ‘ఎనిమిదో సింఫనీ’ (Symphony of the Thousand) ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రదర్శించబడింది.
• 1953: అమెరికా భవిష్యత్తు అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్. కేనెడీ మరియు జాక్వెలిన్ బౌవియర్ వివాహం జరిగింది.
• 1959: సోవియట్ యూనియన్ మానవ రహిత అంతరిక్ష నౌక ‘లూనా 2’ ను చంద్రుడి వైపు విజయవంతంగా ప్రయోగించింది.
• 1974: ఇథియోపియాలో సైనిక తిరుగుబాటు ద్వారా చక్రవర్తి హైలే సెలాసీ అధికారికంగా పదవీచ్యుతుడయ్యాడు.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 2009 – డా. నార్మన్ బోర్లాగ్ (Norman Borlaug): అమెరికన్ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, “ప్రపంచ హరిత విప్లవ పితామహుడు” (Father of the Green Revolution). అధిక దిగుబడినిచ్చే గోధుమ రకాలను అభివృద్ధి చేసి, భారతదేశంతో సహా అనేక మూడవ ప్రపంచ దేశాలలో మిలియన్ల మందిని ఆకలి చావుల నుండి కాపాడారు. ఆయన సేవలకు గాను 1970లో నోబెల్ శాంతి బహుమతి లభించింది.
• 2009 – రాజ్‌సింగ్ దుంగార్పూర్ (Raj Singh Dungarpur): మాజీ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్ మరియు బిసిసిఐ (BCCI) మాజీ అధ్యక్షుడు. భారత క్రికెట్ జట్టుకు సచిన్ టెండూల్కర్‌ను ఎంపిక చేయడంలో మరియు నేషనల్ క్రికెట్ అకాడమీ (NCA) స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
• 2010: స్వర్ణలత (Swarnalatha): ప్రముఖ దక్షిణ భారత నేపథ్య గాయని (తమిళం, తెలుగు, మలయాళం, కన్నడ). ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయనిగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాన్ని (కరుత్తమ్మ సినిమాలోని ‘పోరాలే పోన్నుతాయి’ పాటకు) అందుకున్నారు.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• ఐక్యరాజ్యసమితి దక్షిణ-దక్షిణ సహకార దినోత్సవం (UN Day for South-South Cooperation): ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ ద్వారా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మధ్య సహకారాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఈ రోజును నిర్ణయించారు. గ్లోబల్ సౌత్ (అభివృద్ధి చెందుతున్న మరియు పేద దేశాలు) పరిధిలోని దేశాల మధ్య ఆర్థిక, సామాజిక, సాంకేతిక మరియు రాజకీయ పరస్పర సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడం.
• జాతీయ ప్రోత్సాహక దినోత్సవం (National Day of Encouragement – USA): 2007లో అమెరికాలో ప్రారంభమైన ఈ దినోత్సవాన్ని అనేక దేశాలు అనధికారికంగా జరుపుకుంటున్నాయి. తోటి మానవులను, విద్యార్థులను మరియు సహోద్యోగులను సానుకూల దృక్పథంతో ప్రోత్సహించడం.
• డిఫెండర్స్ డే (Defenders Day – USA/Maryland): 1812 నాటి ఆంగ్లో-అమెరికన్ యుద్ధంలో (War of 1812) బాల్టిమోర్ సముద్ర ముట్టడిని ఎదుర్కొని గెలిచిన సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని జరుపుకుంటారు. దేశ రక్షణ కోసం పోరాడిన సైనికులను స్మరించుకోవడం. అమెరికా జాతీయ గీతం ‘ది స్టార్-స్పేంగిల్డ్ బ్యానర్’ రచనకు ఈ సంఘటన ప్రేరణగా నిలిచింది.

💡 మీకు తెలుసా?

• హిట్లర్ ఎదుట సాధించిన ఘనత: 1936 బెర్లిన్ ఒలింపిక్స్‌లో అమెరికాకు చెందిన ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ అథ్లెట్ జెస్సీ ఓవెన్స్ సాధించిన 4 స్వర్ణాలు అడాల్ఫ్ హిట్లర్ ఆర్యన్ జాతి శ్రేష్ఠత్వ సిద్ధాంతానికి కోలుకోలేని దెబ్బ తీశాయి.
• ప్రపంచంలోనే అత్యంత రక్షణ పొందిన గుహ: 1940 సెప్టెంబర్ 12న ఫ్రాన్స్‌లో కనుగొనబడిన లాస్కాక్స్ (Lascaux) గుహలలోని చిత్రాలు మానవ శ్వాసలోని కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ వల్ల పాడవుతున్నాయని గుర్తించి, 1963లో ప్రజల సందర్శనను పూర్తిగా నిషేధించారు.
• ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానానికి నాంది: మనం నేడు ఉపయోగించే స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, కంప్యూటర్‌లలో ఉండే మైక్రోచిప్ (IC) మొదటిసారిగా 1958 సెప్టెంబర్ 12న పనిచేసింది.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: సెప్టెంబర్ 12న బిజాపూర్ రాజ్యాన్ని ఆక్రమించిన మొఘల్ చక్రవర్తి ఎవరు?

జవాబు: మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు 1686 సెప్టెంబర్ 12న బిజాపూర్ రాజ్యాన్ని ఆక్రమించి ఆదిల్‌షాహీ వంశ పాలనకు అంతం పలికారు.

ప్రశ్న 2: సారాగర్హి యుద్ధం ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది? దీని ప్రత్యేకత ఏమిటి?

జవాబు: సారాగర్హి యుద్ధం 1897 సెప్టెంబర్ 12న జరిగింది. ఇందులో 21 మంది సిక్కు సైనికులు 10,000 మందికి పైగా ఉన్న అఫ్గాన్ తెగల దళాలను ప్రాణాలర్పించే వరకు ఎదుర్కొన్నారు.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 9: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 3: ‘హరిత విప్లవ పితామహుడు’ నార్మన్ బోర్లాగ్‌కు నోబెల్ బహుమతి ఏ విభాగంలో వచ్చింది?

జవాబు: నార్మన్ బోర్లాగ్‌కు 1970లో నోబెల్ శాంతి బహుమతి (Nobel Peace Prize) లభించింది.

ప్రశ్న 4: మైక్రోచిప్ (ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్) ను కనుగొన్నది ఎవరు?

జవాబు: టెక్సాస్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్స్ ఇంజనీర్ జాక్ ఖిల్బీ (Jack Kilby) 1958 సెప్టెంబర్ 12న మొదటి సంపూర్ణ సమగ్ర సర్క్యూట్‌ను ప్రదర్శించారు.

ప్రశ్న 5: ఆల్ ఇండస్ట్రియల్ / ఆకాశవాణి (AIR) మొదటి మహిళా తెలుగు వార్తా చదువరి ఎవరు?

జవాబు: జోలెపాళ్యం మంగమ్మ ఆకాశవాణి యొక్క మొదటి మహిళా తెలుగు న్యూస్ రీడర్.

ప్రశ్న 6: UN Day for South-South Cooperation ఏ రోజున నిర్వహిస్తారు?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 12న ఐక్యరాజ్యసమితి దక్షిణ-దక్షిణ సహకార దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 8: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 7: పద్మభూషణ్ డాక్టర్ పెరుగు శివారెడ్డి ఏ వైద్య రంగానికి ప్రసిద్ధి చెందారు?

జవాబు: నేత్ర వైద్యం (Ophthalmology).

ప్రశ్న 8: 1936 బెర్లిన్ ఒలింపిక్స్‌లో 4 స్వర్ణ పతకాలు సాధించిన ప్రసిద్ధ అథ్లెట్ ఎవరు?

జవాబు: జెస్సీ ఓవెన్స్ (Jesse Owens).

ప్రశ్న 9: లాస్కాక్స్ (Lascaux) గుహలు ఏ దేశంలో ఉన్నాయి?

జవాబు: ఫ్రాన్స్ (France).