చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 20: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: ఆగస్టు 20, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – ఆగస్టు 20 ప్రపంచ చరిత్రలో, భారత చరిత్రలో, విజ్ఞానశాస్త్రంలో, అంతరిక్ష పరిశోధనలో, సామాజిక సంస్కరణలలో మరియు ప్రజారోగ్య చరిత్రలో విశిష్టమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. ఈ రోజున బ్రహ్మ సమాజ స్థాపన, మలేరియా వ్యాప్తిపై విప్లవాత్మక శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణ, అంతరిక్ష పరిశోధనలో కీలక ఘట్టాలు, అలాగే భారత మాజీ ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ జననం వంటి ఎన్నో ముఖ్యమైన సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• ఆగస్టు 20న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• ఆగస్టు 20న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 ఆగస్టు 20 ముఖ్యాంశాలు

• రాజీవ్ గాంధీ జయంతి (సద్భావనా దినోత్సవం): భారతదేశ అతి పిన్న వయస్కుడైన ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ 1944లో ఇదే రోజున జన్మించారు.
• ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం: 1897లో సర్ రోనాల్డ్ రాస్ ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ ద్వారా మలేరియా వ్యాప్తి చెందుతుందని కనుగొన్న చారిత్రాత్మక రోజు.
• బ్రహ్మ సమాజ స్థాపన (1828): రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ కలకత్తాలో మొదటి బ్రహ్మ సభను నిర్వహించి సాంఘిక సంస్కరణలకు పునాది వేశారు.
• అంతరిక్ష చరిత్రలో రికార్డు (1960): సోవియట్ యూనియన్ పంపిన బెల్కా, స్ట్రెల్కా అనే రెండు కుక్కలు అంతరిక్ష ప్రయాణం ముగించుకుని ప్రాణాలతో సురక్షితంగా భూమికి తిరిగివచ్చాయి.

🗓️ ఆగస్టు 20న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1828 – బ్రహ్మ సమాజం మొదటి ప్రార్థనా సమావేశం

రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ మరియు ద్వారకానాథ్ ఠాగూర్ కలకత్తాలో బ్రహ్మ సభ (తరువాత బ్రహ్మ సమాజం) మొదటి బహిరంగ సమావేశాన్ని నిర్వహించారు. ఇది సతీసహగమనం, బాల్యవివాహాలు, మరియు కులవివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రధాన సామాజిక – మత సంస్కరణ ఉద్యమంగా గుర్తింపు పొందింది. ఆధునిక భారత పునరుజ్జీవనానికి ఇది ఒక మైలురాయి.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 10: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1897 – మలేరియా వ్యాప్తి రహస్యాన్ని ఛేదించిన సర్ రోనాల్డ్ రాస్ 

బ్రిటిష్ వైద్యుడు సర్ రోనాల్డ్ రాస్ సికింద్రాబాద్‌లో పరిశోధనలు చేస్తూ, ఆడ అనాఫిలిస్ దోమల జీర్ణశయాంతర ప్రేగులలో మలేరియా పరాన్నజీవిని (ప్లాస్మోడియం) కనుగొన్నారు. ఈ ఆవిష్కరణ ద్వారా మలేరియా దోమల ద్వారానే వ్యాప్తి చెందుతుందని ప్రపంచానికి నిరూపితమైంది. ఈ అద్భుత పరిశోధనకు గాను ఆయనకు 1902లో వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది. ఈ సంఘటనను స్మరించుకుంటూ ప్రతి సంవత్సరం ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం (World Mosquito Day) నిర్వహిస్తారు. 

1960 – అంతరిక్షం నుండి సురక్షితంగా తిరిగొచ్చిన మొదటి జీవులు

సోవియట్ యూనియన్ ప్రయోగించిన స్పుత్నిక్-5 అంతరిక్ష నౌకలో వెళ్ళిన బెల్కా మరియు స్ట్రెల్కా అనే రెండు కుక్కలు, 40 చుంచులు, రెండు ఎలుకలతో పాటు విజయవంతంగా భూమికి తిరిగి వచ్చాయి. అంతరిక్ష కక్ష్యలోకి వెళ్లి ప్రాణాలతో సురక్షితంగా తిరిగి వచ్చిన మొదటి భూచర జీవులుగా ఇవి చరిత్ర సృష్టించాయి. ఈ విజయం మానవ అంతరిక్ష యాత్రలకు కీలకమైన శాస్త్రీయ సమాచారాన్ని అందించింది. 

1991 – ఎస్టోనియాకు పూర్తి స్వాతంత్ర్యం

సోవియట్ యూనియన్‌లో తిరుగుబాటు జరుగుతున్న సమయంలో, ఎస్టోనియా తనను తాను స్వతంత్ర దేశంగా ప్రకటించుకుంది. దీనితో దశాబ్దాల సోవియట్ పాలన ముగిసి, ఎస్టోనియా సార్వభౌమ అధికార దేశంగా అవతరించింది.

2015 – తాడేపల్లిగూడెంలో నిట్ (NIT) ఆంధ్రప్రదేశ్ శంకుస్థాపన

ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన అనంతరం ప్రతిష్టాత్మక జాతీయ సాంకేతిక సంస్థ (NIT) పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా తాడేపల్లిగూడెంలో స్థాపించడానికి పునాది రాయి పడింది. నవ్యాంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్నత సాంకేతిక విద్యా రంగ అభివృద్ధికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగు.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1953: సోవియట్ యూనియన్ తాము మొదటి హైడ్రోజన్ బాంబు పరీక్షను విజయవంతంగా నిర్వహించినట్లు అధికారికంగా ప్రకటించింది.
• 1975: నాసా అంగారక గ్రహం (Mars) పై పరిశోధనల కోసం ‘వైకింగ్ 1’ వ్యోమనౌకను ప్రయోగించింది.
• 1977: బృహస్పతి, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్ గ్రహాల అన్వేషణ కోసం నాసా ‘వోయేజర్ 2’ అంతరిక్ష నౌకను నింగిలోకి పంపింది.
• 1988: ఎనిమిదేళ్ల పాటు సాగిన ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధంలో అధికారికంగా కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం అమలులోకి వచ్చింది.
• 1998: అమెరికా, కెన్యా మరియు టాంజానియాలోని రాయబార కార్యాలయాలపై జరిగిన ఉగ్రదాడులకు ప్రతిగా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, సూడాన్‌లలో క్షిపణి దాడులు చేపట్టింది (Operation Infinite Reach).
• 2023: స్పెయిన్ మహిళల ఫుట్‌బాల్ జట్టు తొలిసారిగా FIFA Women’s World Cup విజేతగా నిలిచింది. 

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు: రేమెళ్ళ సూర్యప్రకాశశాస్త్రి (1920) – ప్రముఖ వేద పండితులు, ఆధ్యాత్మిక గ్రంథ రచయిత, ఎ. వెంకోబా రావు (1927) – భారతదేశంలో మనోవైద్య శాస్త్ర (Psychiatry) అభివృద్ధికి కృషి చేసిన ప్రముఖ సైక్రియాట్రిస్ట్, పూసపాటి కృష్ణంరాజు (1928) – కథా రచయిత మరియు ఉత్తరాంధ్ర జనజీవనాన్ని ప్రతిబింబించిన సాహితీవేత్త, సి. ఆనందారామం (1935) – ప్రముఖ తెలుగు నవలా మరియు కథా రచయిత్రి, తిలకం గోపాల్ (1941) – భారత వాలీబాల్ జట్టు మాజీ కెప్టెన్, దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన క్రీడాకారుడు, ఏమీ ఆడమ్స్ (1974) – హాలీవుడ్‌కు చెందిన ప్రముఖ ఆస్కార్ నామినేటెడ్ నటి మరియు గాయకురాలు, మరియు సింధూర గద్దె (1984) – మాజీ ఫెమినా మిస్ ఇండియా వరల్డ్ (2005) మరియు తెలుగు సినీ నటి.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 9: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1930 – చార్లెస్ బాన్నర్‌మన్: టెస్ట్ క్రికెట్ చరిత్రలో మొట్టమొదటి బంతిని ఎదుర్కొని, తొలి సెంచరీ (165 రిటైర్డ్ హర్ట్) చేసిన ఆస్ట్రేలియా ఓపెనింగ్ బ్యాట్స్‌మెన్.
• 2011 – రామ్ శరణ్ శర్మ: ప్రముఖ ప్రాచీన భారతీయ చరిత్రకారుడు (ఇండియన్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్ మాజీ అధ్యక్షుడు), మార్క్సిస్ట్ చరిత్ర రచనకు గుర్తింపు పొందారు.
• 2012 – కాపు రాజయ్య: తెలంగాణకు చెందిన అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించిన చిత్రకారుడు. గ్రామీణ జనజీవనం, బతుకమ్మ, బోనాలు సంస్కృతిని తన చిత్రాల ద్వారా ప్రపంచానికి చాటారు.
• 2013 – నరేంద్ర దభోల్కర్: మహారాష్ట్రకు చెందిన ప్రముఖ హేతువాది, సామాజిక సంస్కర్త. మూఢనమ్మకాల నిర్మూలన కోసం పోరాడుతూ దుండగుల చేతిలో హత్యకు గురయ్యారు.

📌 ఇతర మరణాలు: నారదగిరి లక్ష్మణదాసు (1923) – తెలంగాణ (పాలమూరు) ప్రాంతానికి చెందిన ప్రముఖ కవి మరియు వాగ్గేయకారుడు.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• సద్భావనా దినోత్సవం (National Goodwill Day): మాజీ ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకుని ఈ రోజును జాతీయ సద్భావనా దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. దేశ ప్రజల మధ్య కుల, మత, ప్రాంతీయ భేదాలు లేకుండా జాతీయ సమగ్రతను, శాంతిని, సామరస్యాన్ని పెంపొందించడం దీని ఉద్దేశం.
• ప్రపంచ దోమల దినోత్సవం (World Mosquito Day): 1897 ఆగస్టు 20న సర్ రోనాల్డ్ రాస్ చేసిన పరిశోధనల జ్ఞాపకార్థం లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ హైజీన్ అండ్ ట్రాపికల్ మెడిసిన్ ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రారంభించింది. దోమల ద్వారా వ్యాపించే మలేరియా, డెంగ్యూ, చికెన్‌గున్యా వంటి వ్యాధుల పట్ల ప్రజలలో అవగాహన కల్పించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.
• హంగేరీ జాతీయ దినోత్సవం (Saint Stephen’s Day): హంగేరీ దేశపు మొదటి రాజు అయిన సెయింట్ స్టీఫెన్ జ్ఞాపకార్థం దీనిని జరుపుకుంటారు. హంగేరియన్ రాజ్య స్థాపనను మరియు క్రైస్తవ మత సంప్రదాయాలను గౌరవించడం దీని ప్రత్యేకత.

💡 మీకు తెలుసా?

• క్రికెట్ చరిత్రలో మొదటి రికార్డు: 1877లో జరిగిన ప్రపంచపు మొట్టమొదటి టెస్ట్ మ్యాచ్‌లో ఆస్ట్రేలియా ఆటగాడు చార్లెస్ బాన్నర్‌మన్ చేసిన 165 పరుగులు ఆ జట్టు మొత్తం స్కోరులో 67.35% శాతం. ఒక ఇన్నింగ్స్‌లో జట్టు మొత్తం స్కోరులో అత్యధిక శాతం పరుగులు చేసిన ఓపెనర్ రికార్డు నేటికీ (150 ఏళ్లుగా) చెక్కుచెదరలేదు.
• సికింద్రాబాద్ కనెక్షన్: సర్ రోనాల్డ్ రాస్ మలేరియాపై చేసిన చారిత్రాత్మక పరిశోధన బ్రిటీష్ ఇండియాలోని సికింద్రాబాద్ (తెలంగాణ) మిలిటరీ హాస్పిటల్‌లోనే జరిగింది. నేటికీ అక్కడ ఆయన జ్ఞాపకార్థం ‘రోనాల్డ్ రాస్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పారసైటాలజీ’ ఉంది.
• అంతరిక్ష కుక్కల సంతతి: అంతరిక్షం నుండి తిరిగొచ్చిన ‘స్ట్రెల్కా’ అనే కుక్క తర్వాత ‘పుషింకా’ అనే పిల్ల కుక్కకు జన్మనిచ్చింది. ఆ కుక్క పిల్లను సోవియట్ ప్రీమియర్ నికితా క్రుశ్చేవ్ అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్. కెన్నెడీ కుమార్తె కారోలిన్‌కు బహుమతిగా ఇచ్చారు.
• వోయేజర్–2 నాలుగు గ్రహాలను సందర్శించిన ఏకైక అంతరిక్ష నౌక: 1977 ఆగస్టు 20న ప్రయోగించిన Voyager-2 మాత్రమే బృహస్పతి, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్ అనే నాలుగు బాహ్య గ్రహాలను సమీపంగా పరిశీలించింది. ప్రస్తుతం కూడా ఇది అంతర్‌నక్షత్ర అంతరిక్షంలో (Interstellar Space) ప్రయాణిస్తోంది.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: భారతదేశంలో ‘సద్భావనా దినోత్సవం’ ఎవరి జ్ఞాపకార్థం జరుపుకుంటారు?

జవాబు: భారతదేశ మాజీ ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ జయంతి (ఆగస్టు 20) సందర్భంగా జాతీయ సమగ్రత, శాంతిని పెంపొందించేందుకు సద్భావనా దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.

ప్రశ్న 2: ప్రపంచ దోమల దినోత్సవాన్ని ఆగస్టు 20నే ఎందుకు నిర్వహిస్తారు?

జవాబు: 1897 ఆగస్టు 20న సర్ రోనాల్డ్ రాస్ ఆడ అనాఫిలిస్ దోమల ద్వారా మలేరియా పరాన్నజీవి వ్యాప్తి చెందుతుందని కనుగొన్నారు. ఆ చారిత్రక ఆవిష్కరణకు గుర్తుగా ఈ రోజును ఎంచుకున్నారు.

ప్రశ్న 3: సర్ రోనాల్డ్ రాస్ చేసిన మలేరియా పరిశోధనలకు నోబెల్ బహుమతి ఏ సంవత్సరంలో లభించింది?

జవాబు: సర్ రోనాల్డ్ రాస్‌కు 1902లో వైద్యశాస్త్రంలో (Physiology or Medicine) నోబెల్ బహుమతి లభించింది.

ప్రశ్న 4: 1828 ఆగస్టు 20న రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ స్థాపించిన ఏ సామాజిక-మత సంస్థ తొలి సమావేశం జరిగింది?

జవాబు: బ్రహ్మ సభ (తరువాత దీనినే బ్రహ్మ సమాజంగా పిలిచారు) మొదటి ప్రార్థనా సమావేశం జరిగింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 8: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 5: అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళి ప్రాణాలతో సురక్షితంగా భూమికి తిరిగి వచ్చిన మొదటి జీవులు ఏవి?

జవాబు: సోవియట్ యూనియన్ ప్రయోగించిన స్పుత్నిక్-5 వ్యోమనౌకలో ప్రయాణించిన బెల్కా మరియు స్ట్రెల్కా అనే రెండు కుక్కలు (ఆగస్టు 1960).

ప్రశ్న 6: భారత ఐటీ రంగ పితామహులలో ఒకరైన ఎన్.ఆర్. నారాయణ మూర్తి ఇన్ఫోసిస్ సంస్థను ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించారు?

జవాబు: ఎన్.ఆర్. నారాయణ మూర్తి తన సహచరులతో కలిసి 1981లో ఇన్ఫోసిస్ (Infosys) సంస్థను స్థాపించారు.

ప్రశ్న 7: తెలంగాణ సంస్కృతిని, గ్రామీణ జీవితాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తం చేసిన ఏ ప్రముఖ చిత్రకారుడు ఆగస్టు 20న మరణించారు?

జవాబు: ప్రముఖ జాతీయ అవార్డు గ్రహీత, చిత్రకారుడు కాపు రాజయ్య (2012లో మరణించారు).

ప్రశ్న 8: టెస్ట్ క్రికెట్ చరిత్రలో మొట్టమొదటి సెంచరీ చేసిన ఆటగాడు ఎవరు?

జవాబు: ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన చార్లెస్ బాన్నర్‌మన్ (1877లో ఇంగ్లాండ్‌పై 165 పరుగులు చేశారు).

ప్రశ్న 9: ఎస్టోనియా దేశం సోవియట్ యూనియన్ (USSR) నుండి ఏ సంవత్సరంలో పూర్తి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకుంది?

జవాబు: 1991 ఆగస్టు 20న ఎస్టోనియా సోవియట్ యూనియన్ నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం పొందింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 7: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 10: ఏపీ విభజన చట్టం ప్రకారం నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (NIT) ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎక్కడ ఏర్పాటయింది?

జవాబు: పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని తాడేపల్లిగూడెంలో 2015 ఆగస్టు 20న శంకుస్థాపన చేయబడింది.

ప్రశ్న 11. Voyager-2 ప్రత్యేకత ఏమిటి?

జవాబు: బృహస్పతి, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్ నాలుగు గ్రహాలను సందర్శించిన ఏకైక అంతరిక్ష నౌక.