చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 1: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: సెప్టెంబర్ 1, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – సెప్టెంబర్ 1 చారిత్రక సంభవాలు, రాజకీయ మార్పులు మరియు సామాజిక-సాంస్కృతిక పురోగతితో విశిష్టత కలిగిన రోజు. ప్రపంచ చరిత్రను మార్చివేసిన రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన రోజు మాత్రమే కాకుండా, భారతదేశంలో ఎల్.ఐ.సి స్థాపన మరియు విభిన్న జాతీయ-అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలకు ఈ తేది ప్రసిద్ధి పొందింది.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• సెప్టెంబర్ 1న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• సెప్టెంబర్ 1న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 సెప్టెంబర్ 1 ముఖ్యాంశాలు

• తెలంగాణ తొలి గ్రంథాలయ స్థాపన(1901): హైదరాబాదులో తెలంగాణ తొలి గ్రంథాలయం “శ్రీ కృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయం” స్థాపించబడింది.
• రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం (1939): నాజీ జర్మనీ పోలాండ్‌పై దాడి చేయడంతో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం అధికారికంగా ప్రారంభమైంది.
• లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (LIC) స్థాపన (1956): భారత పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (LIC) ఆవిర్భవించింది.
• మొదటి అలీన దేశాల కూటమి (NAM) శిఖరాగ్ర సదస్సు (1961): బెల్‌గ్రేడ్‌లో మొదటి అలీన దేశాల కూటమి (NAM) శిఖరాగ్ర సదస్సు ప్రారంభమైంది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రాజకీయ మార్పు (1995): నారా చంద్రబాబు నాయుడు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా మొదటిసారి ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

🗓️ సెప్టెంబర్ 1న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1901 – శ్రీ కృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయం స్థాపన

హైదరాబాదులోని సుల్తాన్ బజార్‌లో “శ్రీ కృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయం” నెలకొల్పబడింది. కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు, నాయని వెంకట రంగారావు, రావిచెట్టు రంగారావుల కృషితో ఏర్పడిన ఇది తెలంగాణ ప్రాంతంలో తొలి ప్రజా గ్రంథాలయంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ సంస్థ స్థాపన తెలంగాణలో గ్రంథాలయోద్యమానికి మరియు సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి పునాది వేసింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 11: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1939 – రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం

అడాల్ఫ్ హిట్లర్ నాయకత్వంలోని నాజీ జర్మనీ బలగాలు పోలాండ్‌పై దాడికి దిగాయి. ఈ దాడి కారణంగా బ్రిటన్ మరియు ఫ్రాన్స్ దేశాలు జర్మనీపై యుద్ధం ప్రకటించడంతో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం (1939-1945) ప్రారంభమైంది. ఈ సంఘటన ప్రపంచ geopolitics రూపరేఖలను పూర్తిగా మార్చివేసింది.

1956 – లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (LIC) ఆవిర్భావం

భారత ప్రభుత్వం ‘లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ యాక్ట్ 1956’ ద్వారా దేశంలో ఉన్న 245కి పైగా ప్రైవేట్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలను జాతీయం చేసింది. ఆ తర్వాత సెప్టెంబర్ 1, 1956న ఎల్.ఐ.సి (LIC)ని అధికారికంగా ప్రారంభించింది. భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో పొదుపు సంస్కృతిని పెంచడానికి, ప్రజల జీవితాలకు ఆర్థిక భద్రత కల్పించడానికి ఇది ప్రధాన మైలురాయిగా నిలిచింది.

1961 – మొదటి అలీన దేశాల సదస్సు (NAM Conference)

యుగోస్లేవియా రాజధాని బెల్‌గ్రేడ్‌లో మొదటి అలీన దేశాల కూటమి (Non-Aligned Movement – NAM) శీతాకాల/శిఖరాగ్ర సదస్సు ప్రారంభమైంది. భారత ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, యుగోస్లేవియా అధ్యక్షుడు జోసిప్ బ్రోజ్ టిటో, ఈజిప్ట్ అధ్యక్షుడు గమాల్ అబ్దెల్ నాసర్ ముందడుగుతో ఈ కూటమి ఏర్పాటైంది. శీతల యుద్ధ కాలంలో ఏ అగ్రరాజ్య కూటమిలోనూ చేరకుండా తటస్థ విధానాన్ని పాటించడానికి ఇది దోహదపడింది.

1995 – ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణం

తెలుగుదేశం పార్టీలో జరిగిన రాజకీయ పరిణామాల అనంతరం నారా చంద్రబాబు నాయుడు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా తొలిసారి ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. ఆయన పాలనలో సమాచార సాంకేతిక రంగం (IT) అభివృద్ధితో పాటు పరిపాలనా సంస్కరణలు ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి.

2006 – 18వ లా కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా ఏర్పాటు

భారత ప్రభుత్వం జస్టిస్ ఎమ్. జగన్నాధరావు అధ్యక్షతన 18వ లా కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియాను మూడేళ్ల కాలానికి నోటిఫై చేసింది (తదనంతరం జస్టిస్ ఎ.ఆర్. లక్ష్మణన్ దీనికి నాయకత్వం వహించారు). న్యాయపరమైన సంస్కరణలు, పాత చట్టాల సమీక్షకు ఈ కమిషన్ సిఫార్సులు చేసింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 10: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

2008 – దువ్వూరి సుబ్బారావు ఆర్‌బీఐ గవర్నర్‌గా నియమించబడ్డారు 

భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) 22వ గవర్నర్‌గా దువ్వూరి సుబ్బారావు నియమితులయ్యారు. ప్రపంచ ఆర్థిక మాంద్యం (2008 Global Financial Crisis) సమయంలో భారత బ్యాంకింగ్ రంగాన్ని స్థిరీకరించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1923: జపాన్ లోని కాంటో ప్రాంతంలో సంభవించిన ఘోర భూకంపం (Great Kantō earthquake) కారణంగా టోక్యో, యోకోహామా నగరాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.
• 1972: ఇస్లాండ్ రాజధాని రేక్యావిక్‌లో జరిగిన ప్రపంచ చెస్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో బాబీ ఫిషర్ (అమెరికా), బోరిస్ స్పాస్కీ (యుఎస్ఎస్ఆర్)ని ఓడించి ఛాంపియన్‌గా నిలిచారు.
• 1985: అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో మునిగిపోయిన ప్రసిద్ధ ‘టైటానిక్’ నౌక శిథిలాలను రాబర్ట్ బల్లార్డ్ బృందం కనుగొంది.
• 1992: ఇండోనేషియా రాజధాని జకర్తాలో 10వ అలీన దేశాల (NAM) శిఖరాగ్ర సదస్సు ప్రారంభమైంది.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు: ఎడ్గర్ రైస్ బరోస్ (1875) –  “టార్జన్” సృష్టికర్త, లిల్లీ టామ్‌లిన్ (1939) – అమెరికన్ నటి, ముమైత్ ఖాన్ (1985) – భారతీయ చలనచిత్ర నటి మరియు మోడల్.

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1904 – పూండ్ల రామకృష్ణయ్య: తెలుగు పండితుడు, విమర్శకుడు మరియు ‘అముద్రిత గ్రంథ చింతామణి’ పత్రిక స్థాపకుడు. తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు విశేష కృషి చేశారు.
• 1990 – పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు: ప్రముఖ పండితుడు, ‘సరస్వతీపుత్ర’ బిరుదాంకితుడు, పద్మశ్రీ గ్రహీత. ‘శివతాండవం’ సహా పలు కావ్యాలు రచించిన బహుభాషావేత్త.
• 1715 – లుయిస్ XIV (King Louis XIV): ఫ్రాన్స్ దేశాన్ని సుదీర్ఘకాలం (72 సంవత్సరాలు) పాలించిన ప్రసిద్ధ చక్రవర్తి.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• జాతీయ పోషకాహార వారోత్సవాలు (National Nutrition Week: Sep 1 – Sep 7): భారత కేంద్ర మహిళా శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా ప్రారంభించబడింది. భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 1–7 వరకు జాతీయ పోషకాహార వారోత్సవం నిర్వహిస్తారు. సమతుల్య ఆహారం, ఆరోగ్యకర జీవనశైలిపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం దీని లక్ష్యం. పోషకాహార లోపాన్ని అరికట్టేందుకు సెప్టెంబర్ 1 నుండి 7 వరకు వారం రోజుల పాటు కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
• ఉజ్బెకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (Uzbekistan Independence Day): 1991లో సోవియట్ యూనియన్ (USSR) విచ్ఛిన్నం తర్వాత ఉజ్బెకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకుంది. సార్వభౌమాధికారం మరియు జాతీయ సమైక్యతను జరుపుకోవడం.
• స్లోవేకియా రాజ్యాంగ దినోత్సవం (Slovakia Constitution Day): 1992 సెప్టెంబర్ 1న స్లోవేకియా తన జాతీయ రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించింది. దేశ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ మరియు చట్టపరమైన పునాదిని స్మరించుకోవడం.
• జపాన్ విపత్తు నివారణ దినోత్సవం (Disaster Prevention Day – Japan): 1923 సెప్టెంబర్ 1న సంభవించిన ‘గ్రేట్ కాంటో భూకంపం’ జ్ఞాపకార్థం జపాన్ ఈ రోజును కేటాయించింది. ప్రకృతి విపత్తులు సంభవించినప్పుడు ప్రజల సిద్ధత, భద్రతా చర్యలపై దేశవ్యాప్త డ్రిల్స్ నిర్వహించడం.

💡 మీకు తెలుసా?

• తెలంగాణ తొలి లైబ్రరీ: 1901 సెప్టెంబర్ 1న హైదరాబాద్‌లో ప్రారంభమైన ‘శ్రీ కృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయం’ దక్కన్ ప్రాంతంలో తెలుగు భాష మరియు సాహిత్య వికాసానికి ప్రధాన కేంద్రంగా నిలిచింది.
• టైటానిక్ గుర్తింపు: 1912లో మునిగిపోయిన టైటానిక్ నౌక శిథిలాలను 73 సంవత్సరాల తర్వాత, అంటే 1985 సెప్టెంబర్ 1న అట్లాంటిక్ సముద్రంలో 12,000 అడుగుల లోతులో గుర్తించారు.
• ప్రపంచ యుద్ధ ప్రారంభం: రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం 1939 సెప్టెంబర్ 1న జర్మనీ పోలాండ్‌పై జరిపిన ‘బ్లిట్జ్‌క్రిగ్’ (Blitzkrieg) దాడితోనే మొదలైంది.
• సుదీర్ఘ పాలన ముగింపు: ఫ్రాన్స్ రాజైన ‘సూర్య రాజు’ (Sun King) లూయిస్ XIV 72 ఏళ్ల సుదీర్ఘ పాలన అనంతరం 1715 సెప్టెంబర్ 1న మరణించారు.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: తెలంగాణలో మొదటి గ్రంథాలయమైన ‘శ్రీ కృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయం’ ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?

జవాబు: 1901 సెప్టెంబర్ 01న హైదరాబాదులో స్థాపించబడింది.

ప్రశ్న 2: లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (LIC) ఏ తేదీన అమలులోకి వచ్చింది?

జవాబు: 1956 సెప్టెంబర్ 01న అమలులోకి వచ్చింది.

ప్రశ్న 3: రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ఏ రోజున ప్రారంభమైంది?

జవాబు: 1939 సెప్టెంబర్ 01న జర్మనీ పోలాండ్‌పై దాడి చేయడంతో ప్రారంభమైంది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 9: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 4: మొదటి అలీన దేశాల కూటమి (NAM) శిఖరాగ్ర సదస్సు ఎప్పుడు మరియు ఎక్కడ జరిగింది?

జవాబు: 1961 సెప్టెంబర్ 01న యుగోస్లేవియా రాజధాని బెల్‌గ్రేడ్‌లో ప్రారంభమైంది.

ప్రశ్న 5: జాతీయ పోషకాహార వారోత్సవాలు (National Nutrition Week) ఏ తేదీల మధ్య నిర్వహిస్తారు?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 01 నుండి సెప్టెంబర్ 07 వరకు నిర్వహిస్తారు.

ప్రశ్న 6: ఆర్‌బీఐ 22వ గవర్నర్‌గా 2008 సెప్టెంబర్ 1న ఎవరు బాధ్యతలు స్వీకరించారు?

జవాబు: దువ్వూరి సుబ్బారావు (Duvvuri Subbarao).

ప్రశ్న 7: జపాన్‌లో సెప్టెంబర్ 1న విపత్తు నివారణ దినోత్సవంగా ఎందుకు జరుపుకుంటారు?

జవాబు: 1923 సెప్టెంబర్ 1న సంభవించిన అత్యంత వినాశకరమైన ‘గ్రేట్ కాంటో భూకంపం’ జ్ఞాపకార్థం జరుపుకుంటారు.

ప్రశ్న 8: ‘శివతాండవం’ కావ్యాన్ని రచించిన ఏ ప్రసిద్ధ తెలుగు కవి మరణ వార్షికోత్సవం సెప్టెంబర్ 1న ఉంది?

జవాబు: పద్మశ్రీ పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు (మరణం: 1990 సెప్టెంబర్ 01).

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 8: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 9: ఉజ్బెకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం ఎప్పుడు?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 1న జరుపుకుంటారు.

ప్రశ్న 10: ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా చంద్రబాబు నాయుడు మొదటిసారి ఎప్పుడు ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు?

జవాబు: 1995 సెప్టెంబర్ 1న.

ప్రశ్న 11: టైటానిక్ శకలాలు ఎప్పుడు కనుగొన్నారు?

జవాబు: 1985 సెప్టెంబర్ 1న.

ప్రశ్న 12: శ్రీకృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయం ఎందుకు ప్రసిద్ధి చెందింది?

జవాబు: తెలంగాణ ప్రాంతంలో తెలుగు భాషా, సాహిత్య పరిరక్షణకు చేసిన సేవల వల్ల.