చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 10: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: అక్టోబర్ 10, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – అక్టోబర్ 10వ తేదీ ప్రపంచ మరియు భారతీయ చరిత్రలో ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజు. నూతన అంతరిక్ష ఒప్పందాలు అమల్లోకి రావడం నుంచి క్రీడా, సాంకేతిక మరియు రాజ్యాంగ పరమైన పరిణామాల వరకు అనేక చారిత్రక ఘట్టాలు ఈ రోజున చోటుచేసుకున్నాయి. ఈ వ్యాసంలో అక్టోబర్ 10 కి సంబంధించిన ముఖ్యమైన సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, మరణాలు మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల గురించిన సమగ్ర సమాచారాన్ని అందిస్తున్నాం.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 18: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• అక్టోబర్ 10న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• అక్టోబర్ 10న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 అక్టోబర్ 10 ముఖ్యాంశాలు

• 1959: ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ద్వారా దేశంలోనే తొలి రీజినల్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ (ప్రస్తుతం NIT) కి వరంగల్‌లో శంకుస్థాపన.
• 1964: ఆసియా ఖండంలోనే మొదటిసారిగా టోక్యోలో 18వ వేసవి ఒలింపిక్స్ ప్రారంభం.
• 1967: అంతరిక్షంలో అణ్వాయుధాల నిషేధాన్ని నిర్దేశించే ఐక్యరాజ్యసమితి ‘అవుటర్ స్పేస్ ట్రీటీ’ (Outer Space Treaty) అమల్లోకి వచ్చింది.
• 1906: ‘మాాల్గుడి డేస్’ ద్వారా ప్రపంచప్రసిద్ధి చెందిన ప్రముఖ భారతీయ ఆంగ్ల రచయిత ఆర్.కె. నారాయణ్ జననం.
• అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు: నేడు ‘ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం’ మరియు ‘మరణశిక్షకు వ్యతిరేకంగా ప్రపంచ దినోత్సవం’.

🗓️ అక్టోబర్ 10న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1911 – చైనాలో వుచాంగ్ తిరుగుబాటు – క్వింగ్ రాజవంశం అంతం

1911 అక్టోబర్ 10న చైనాలోని వుచాంగ్ నగరంలో సాగిన తిరుగుబాటు (Wuchang Uprising) సిన్హాయ్ విప్లవానికి (Xinhai Revolution) నాంది పలికింది. డాక్టర్ సున్ యత్ సెన్ నాయకత్వంలో రూపుదిద్దుకున్న ఈ పోరాటం ద్వారా చైనాను 2,000 సంవత్సరాలకు పైగా పరిపాలించిన ఇంపీరియల్ రాచరికం (క్వింగ్ రాజవంశం) అంతమైంది. ఇది 1912లో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా (ROC) స్థాపనకు మార్గం సుగమం చేసింది. తైవాన్ ప్రతి ఏటా ఈ రోజును ‘డబుల్ టెన్ డే’ (Double Ten Day) గా జాతీయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటుంది.

1959 – వరంగల్‌లో దేశంలోనే తొలి రీజినల్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ (REC/NIT) శంకుస్థాపన

భారత తొలి ప్రధానమంత్రి పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1959 అక్టోబర్ 10న ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని వరంగల్‌లో దేశంలోనే మొదటి రీజినల్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ (REC)కి శంకుస్థాపన చేశారు. భారతదేశంలో సాంకేతిక విద్యను మరియు ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యాలను విస్తరించడానికి ప్రారంభించిన మొదటి విద్యాసంస్థ ఇది. ఈ పరంపరలోని విద్యాసంస్థలను నిట్ యాక్ట్ 2007 ద్వారా ‘నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ’ (NIT Warangal)గా తీర్చిదిద్దారు. ఇది భారతదేశంలో ఉన్నత సాంకేతిక విద్యకు మరియు పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి పునాది వేసింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 17: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1964 – టోక్యోలో 18వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు ప్రారంభం

1964 అక్టోబర్ 10న జపాన్ రాజధాని టోక్యోలో 18వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఆసియా ఖండంలో ఒలింపిక్స్ నిర్వహించడం ఇదే మొదటిసారి. సమాచార ఉపగ్రహాల (Syncom 3) ద్వారా అంతర్జాతీయంగా ప్రత్యక్ష ప్రసారం (Live Telecast) చేయబడిన తొలి ఒలింపిక్ క్రీడలు ఇవే కావడం విశేషం.

1967 – ‘అవుటర్ స్పేస్ ట్రీటీ’ (Outer Space Treaty) అమల్లోకి రాక

అంతరిక్షంలో అణ్వాయుధాలు లేదా సామూహిక విధ్వంసక ఆయుధాల మోహరింపును నిషేధించే ‘అవుటర్ స్పేస్ ట్రీటీ’ (బాహ్య అంతరిక్ష ఒప్పందం) 1967 అక్టోబర్ 10 నుంచి అధికారికంగా అమల్లోకి వచ్చింది. అంతరిక్ష పరిశోధనలు కేవలం శాంతియుత ప్రయోజనాలకే ఉపయోగపడాలని మరియు ఏ ఒక్క దేశమూ ఖగోళ వస్తువులపై ఆధిపత్యం చెలాయించకూడదని నిర్దేశించిన అంతర్జాతీయ చట్టం ఇది.

1970 – బ్రిటన్ నుండి ఫిజీ దేశానికి స్వాతంత్ర్యం

పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ద్వీపదేశమైన ఫిజీ (Fiji) దాదాపు శతాబ్దం పాటు సాగిన బ్రిటీష్ వలసపాలన నుండి ముగింపు పొంది 1970 అక్టోబర్ 10న స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఆవిర్భవించింది. ఫిజీ రాజ్యాంగబద్ధమైన స్వాతంత్ర్యం పొందడం కామన్వెల్త్ కూటమిలోని ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 16: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1973 – అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు స్పిరో ఆగ్న్యూ రాజీనామా

అమెరికా చరిత్రలో పన్ను ఎగవేత మరియు అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా వైస్ ప్రెసిడెంట్ స్పిరో ఆగ్న్యూ (Spiro Agnew) 1973 అక్టోబర్ 10న రాజీనామా చేశారు. రాజీనామా చేసిన రెండో అమెరికన్ ఉపాధ్యక్షుడిగా ఈయన నిలిచారు. ఈ పరిణామం అనంతరం అమెరికా రాజ్యాంగంలోని 25వ సవరణ ద్వారా కొత్త ఉపాధ్యక్షుడిగా జెరాల్డ్ ఫోర్డ్ నియమితులయ్యారు.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 732: టూర్స్ యుద్ధం (Battle of Tours) లో చార్లెస్ మార్టెల్ నేతృత్వంలోని ఫ్రాంకిష్ బలగాలు ఉమయ్యద్ ఖలీఫా సైన్యాన్ని ఓడించి, పశ్చిమ ఐరోపాలోకి ముస్లిం సైన్యాల విస్తరణను నిలిపివేశాయి.
• 1845: అమెరికాలో ప్రతిష్టాత్మకమైన ‘యునైటెడ్ స్టేట్స్ నావల్ అకాడమీ’ (US Naval Academy) మేరీల్యాండ్‌లోని అన్నాపోలిస్‌లో ప్రారంభించబడింది.
• 1846: ఇంగ్లీష్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త విలియం లాసెల్ వర్జిన్ ప్లానెట్ నెప్ట్యూన్ యొక్క అతిపెద్ద ఉపగ్రహమైన ‘ట్రైటాన్’ (Triton) ను కనుగొన్నారు.
• 1903: బ్రిటన్‌లో మహిళల ఓటు హక్కు మరియు హక్కుల పోరాటం కోసం ఎమ్మెలైన్ ప్యాంక్‌హర్స్ట్ ద్వారా ‘విమెన్స్ సోషల్ అండ్ పొలిటికల్ యూనియన్’ (WSPU) స్థాపించబడింది.
• 1928: చైనా గణతంత్ర అధ్యక్షుడిగా (Chairman of the Republic of China) చాంగ్ కై-షేక్ (Chiang Kai-shek) ప్రమాణస్వీకారం చేశారు.
• 1971: సుమారు 972 పేజీలు, 15 విభాగాలు మరియు 7.5 పౌండ్ల బరువుతో ప్రపంచంలోనే అత్యంత భారీ దినపత్రిక ఎడిషన్‌ను ‘ది న్యూయార్క్ టైమ్స్’ ప్రచురించింది.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1964 – గురు దత్: భారతీయ చలనచిత్ర దర్శకుడు, నటుడు, నిర్మాత (‘ప్యాసా’, ‘కాగజ్ కే పూల్’ చిత్రాల దర్శకుడు).
• 1985 – యూల్ బ్రైనర్ (Yul Brynner): ఆస్కార్ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ హాలీవుడ్ నటుడు.
• 2004 – క్రిస్టోఫర్ రీవ్: ‘సూపర్‌మ్యాన్’ పాత్ర ద్వారా ప్రపంచప్రసిద్ధి చెందిన హాలీవుడ్ నటుడు.
• 2011 – జగ్జీత్ సింగ్: ‘గజల్ సామ్రాట్’గా పేరుగాంచిన ప్రసిద్ధ భారతీయ పద్మభూషణ్ గాయకుడు.
• 2021 – డాక్టర్ అబ్దుల్ ఖదీర్ ఖాన్: పాకిస్తాన్ అణు పరిశోధకుడు.
• 2022 – ములాయం సింగ్ యాదవ్: సమాజ్‌వాదీ పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు, ఉత్తరప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి, మాజీ కేంద్ర రక్షణ శాఖ మంత్రి.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం (World Mental Health Day): ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 10న ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మరియు World Federation for Mental Health ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం మరియు మానసిక ఆరోగ్య రక్షణకు మద్దతు సమీకరించడం. శారీరక ఆరోగ్యంతో పాటు మానసిక ఆరోగ్యం కూడా ఎంత కీలకమైనదో ఈ రోజు గుర్తుచేస్తుంది.
• మరణశిక్షకు వ్యతిరేకంగా ప్రపంచ దినోత్సవం (World Day Against the Death Penalty): 2003లో వరల్డ్ కోయలిషన్ ఎగైనెస్ట్ ది డెత్ పెనాల్టీ ద్వారా ఏర్పాటు చేయబడింది. మరణశిక్ష రద్దు సాధించడం మరియు నేరశిక్షా వ్యవస్థలో మానవ హక్కుల పరిరక్షణను ప్రోత్సహించడం. అంతర్జాతీయంగా నేరవిచారణల్లో మానవ హక్కుల విలువలను పునరుద్ఘాటించడం.
• ప్రపంచ వలస పక్షుల దినోత్సవం (World Migratory Bird Day): ఇది సంవత్సరానికి రెండుసార్లు – మే మరియు అక్టోబర్ నెలలలోని రెండవ శనివారం నిర్వహించబడుతుంది. వలస పక్షులు మరియు వాటి సహజ ఆవాసాల సంరక్షణ ప్రాధాన్యతను చాటిచెప్పడం.
• జాతీయ తపాలా దినోత్సవం (National Post Day – India): భారతదేశంలో సమాచార ప్రసార రంగానికి భారతీయ అంచె (India Post) చేసిన సేవలను స్మరించుకోవడం (అక్టోబర్ 9న జరిగే ప్రపంచ తపాలా దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని భారత్‌లో అక్టోబర్ 10న జాతీయ పోస్ట్ డే నిర్వహిస్తారు).

💡 మీకు తెలుసా?

• హైడ్రోజన్ ఆవిష్కర్త: 1766లో బ్రిటీష్ శాస్త్రవేత్త హెన్రీ కేవిండిష్ ‘హైడ్రోజన్’ వాయువును కనుగొని, దానిని “దాహ్య గాలి” (Inflammable Air) అని పిలిచారు.
• ప్రపంచంలోనే బరువైన పత్రిక: 1971 అక్టోబర్ 10న వెలువడిన ‘ది న్యూయార్క్ టైమ్స్’ సంపుటి బరువు సుమారు 3.4 కిలోగ్రాములు (7.5 పౌండ్లు).
• మాాల్గుడి సృష్టికర్త: ఆంగ్ల రచయిత ఆర్.కె. నారాయణ్ రాసిన ‘స్వామి అండ్ ఫ్రెండ్స్’ నవలను ప్రచురించడానికి ఏ ప్రచురణకర్తా ముందుకు రాకపోవడంతో, ఆయన తన చేతిప్రతిని కాల్చివేయమని తన మిత్రుడికి చెప్పారు! కానీ గ్రాహం గ్రీన్ దాన్ని చదివి ప్రచురింపజేశారు.
• అంతరిక్ష రాజ్యాంగం: అక్టోబర్ 10న అమల్లోకి వచ్చిన ‘అవుటర్ స్పేస్ ట్రీటీ’ని అంతరిక్ష పరిశోధనల యొక్క “మాగ్నా కార్టా”గా పరిగణిస్తారు.