చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 5: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: సెప్టెంబర్ 5, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – సెప్టెంబర్ 5వ తేదీ ప్రపంచ మరియు భారతీయ చరిత్రలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజు. భారతదేశపు రెండవ రాష్ట్రపతి డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జయంతిని పురస్కరించుకుని ఈ రోజును జాతీయ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. అంతేకాకుండా, మానవతావాది మదర్ థెరీసా వర్ధంతి సందర్భముగా ఐక్యరాజ్యసమితి దీనిని అంతర్జాతీయ దాతృత్వ దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 11: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• సెప్టెంబర్ 5న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• సెప్టెంబర్ 5న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 సెప్టెంబర్ 5 ముఖ్యాంశాలు

• జాతీయ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం: భారతరత్న డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జయంతి సందర్భంగా భారతదేశమంతటా నిర్వహణ.
• అంతర్జాతీయ దాతృత్వ దినోత్సవం: మదర్ థెరీసా వర్ధంతి పురస్కరించుకుని ఐక్యరాజ్యసమితిచే గుర్తించబడిన దినోత్సవం.
• పోర్ట్స్‌మౌత్ సంధి (1905): రష్యా-జపాన్ యుద్ధానికి తెరదించిన చారిత్రక ఒప్పందం ముగింపు.
• మ్యూనిచ్ ఒలింపిక్స్ విషాదం (1972): ఒలింపిక్ విలేజ్‌పై పాలస్తీనా తీవ్రవాదుల దాడి.

🗓️ సెప్టెంబర్ 5న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1774 – ఫస్ట్ కాంటినెంటల్ కాంగ్రెస్ సమావేశం ప్రారంభం

అమెరికా స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి పునాది వేసిన ఫస్ట్ కాంటినెంటల్ కాంగ్రెస్ ఫిలడెల్ఫియాలో సమావేశమైంది. బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా 12 అమెరికన్ కాలనీల ప్రతినిధులు ఇందులో పాల్గొన్నారు. ఈ సమావేశం తరువాత అమెరికా స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మరింత బలపడింది. అమెరికా రాజ్య నిర్మాణ చరిత్రలో ఇది అత్యంత కీలక ఘట్టంగా గుర్తించబడుతుంది.

1905 – రష్యా-జపాన్ యుద్ధం ముగింపు (పోర్ట్స్‌మౌత్ ఒప్పందం)

రష్యా-జపాన్ యుద్ధానికి ముగింపు పలికిన పోర్ట్‌స్మౌత్ ఒప్పందం అమెరికాలోని న్యూ హాంప్‌షైర్ రాష్ట్రంలో కుదిరింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు థియోడోర్ రూజ్‌వెల్ట్ మధ్యవర్తిత్వం వహించాడు. ఈ ఒప్పందం ద్వారా జపాన్ ఆసియాలో ప్రధాన సైనిక శక్తిగా ఎదిగింది. రూజ్‌వెల్ట్‌కు దీనికిగాను నోబెల్ శాంతి బహుమతి లభించింది. 

1972 – మ్యూనిచ్ ఒలింపిక్స్ విషాదం (Munich Massacre)

జర్మనీలోని మ్యూనిచ్ నగరంలో జరుగుతున్న ఒలింపిక్ క్రీడల్లో ‘బ్లాక్ సెప్టెంబర్’ అనే పాలస్తీనా ఉగ్రవాద సంస్థ ఇజ్రాయెల్ అథ్లెట్లపై దాడి చేసి కొందరిని బందీలుగా పట్టుకుని హత్య చేసింది. ఈ సంఘటన క్రీడా ప్రపంచాన్ని తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది.

1973 – 4వ అలీన దేశాల కూటమి (NAM) సదస్సు

అల్జీరియా రాజధాని అల్జియర్స్‌లో నాల్గవ నాన్-అలైండ్ మూవ్‌మెంట్ (NAM) సదస్సు ప్రారంభమైంది. శీతల యుద్ధ కాలంలో అమెరికా లేదా సోవియట్ కూటముల్లో చేరకుండా స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానాన్ని అనుసరించిన దేశాలకు ఇది ప్రధాన వేదికగా నిలిచింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ఐక్యతను బలోపేతం చేయడంలో ఈ సదస్సు ముఖ్య పాత్ర పోషించింది. 

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 10: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1977 – నాసా ‘వోయేజర్ 1’ వ్యోమనౌక ప్రయోగం

అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (NASA) రోదసి పరిశోధనల కోసం ‘వోయేజర్ 1’ (Voyager 1) ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించింది. ఇది సౌర కుటుంబ సరిహద్దులను దాటి నక్షత్రాంతర రోదసిలోకి ప్రవేశించిన మొదటి మానవ నిర్మిత వస్తువుగా రికార్డు సృష్టించింది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1612: బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ యొక్క నావికాదళం (తరువాత ఇది రాయల్ ఇండియన్ నేవీగా మారింది) ఏర్పాటు.
• 1872: ప్రముఖ తమిళ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు వి.ఒ. చిదంబరం పిళ్ళై జననం.
• 1939: రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన సందర్భంగా అమెరికా అధ్యక్షుడు ఫ్రాంక్లిన్ డి. రూజ్‌వెల్ట్ తమ దేశం తటస్థంగా ఉంటుందని ప్రకటించారు.
• 1960: రోమ్ ఒలింపిక్స్‌లో మహమ్మద్ ఆలీ (కాసియస్ క్లే) లైట్ హెవీవెయిట్ విభాగంలో బంగారు పతకం సాధించారు.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు: ఫిరోజ్ పాలియా (1910) – భారతదేశపు తొలి టెస్టు క్రికెట్ మ్యాచ్ (1932) లో పాల్గొన్న ఆటగాడు. పల్లెంపాటి వెంకటేశ్వర్లు (1927) – పారిశ్రామికవేత్త, కాకతీయ సిమెంట్స్ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు.

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1997 – మదర్ థెరీసా: రోమన్ క్యాథలిక్ సన్యాసిని, మిషనరీస్ ఆఫ్ ఛారిటీ వ్యవస్థాపకురాలు. కోల్‌కతాలోని పేదలు, దిక్కులేని వారికి సేవ చేసినందుకు గానూ ఆమెకు నోబెల్ శాంతి బహుమతి (1979) మరియు భారతరత్న (1980) దక్కాయి.
• 2010 – డా. హోమీ సేత్నా: ప్రసిద్ధ భారతీయ అణు శాస్త్రవేత్త. 1974లో జరిగిన ‘పోఖ్రాన్-1’ (స్మైలింగ్ బుద్ధ) మొదటి శాంతియుత అణు పరీక్షలో కీలక పాత్ర పోషించిన భారత అణుశక్తి కమిషన్ మాజీ ఛైర్మన్.
• 2017 – గౌరీ లంకేష్: కర్ణాటకకు చెందిన ప్రముఖ పత్రికా రచయిత్రి, సామాజిక ఉద్యమకారిణి. ‘గౌరీ లంకేష్ పత్రిక’ ద్వారా నిర్భయ జర్నలిజం నిర్వహించారు.

📌 ఇతర ప్రముఖుల మరణాలు: ఆగస్టే కొంటే (1857) – సామాజిక శాస్త్ర పితామహుడు, పాజిటివిజం సిద్ధాంత ప్రతిపాదకుడు.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• జాతీయ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం (National Teachers’ Day – India): 1962 నుండి భారతరత్న డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జయంతిని పురస్కరించుకుని జరుపుకుంటున్నారు. విద్యావ్యవస్థలో ఉపాధ్యాయుల విశిష్ట సేవలను గుర్తించడం మరియు వారిని గౌరవించడం. ఉత్తమ ఉపాధ్యాయులకు రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయిలో పురస్కారాలు అందజేస్తారు.
• అంతర్జాతీయ దాతృత్వ దినోత్సవం (International Day of Charity): 2012లో ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ ద్వారా మదర్ థెరీసా వర్ధంతి (సెప్టెంబర్ 5) జ్ఞాపకార్థం ప్రకటించబడింది. పేదరిక నిర్మూలనకు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్వచ్ఛంద మరియు దాతృత్వ కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించడం. సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యాలను (SDGs) సాధించడంలో దాతృత్వం యొక్క ప్రాధాన్యతను చాటిచెప్పడం.

💡 మీకు తెలుసా?

• సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ విజ్ఞప్తి: 1962లో రాధాకృష్ణన్ భారత రాష్ట్రపతిగా బాధ్యతలు చేపట్టినప్పుడు, ఆయన విద్యార్థులు ఆయన పుట్టినరోజు వేడుకలు జరపాలని కోరగా, “నా పుట్టినరోజును ప్రత్యేకంగా జరిపే బదులు ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా జరిపితే నేను గర్విస్తాను” అని సూచించారు.
• అంతరిక్షంలో నాసా సందేశం: 1977 సెప్టెంబర్ 5న నాసా ప్రయోగించిన ‘వోయేజర్ 1’ వ్యోమనౌకలో భూమి పై జీవితం, సంస్కృతికి సంబంధించిన శబ్దాలు మరియు చిత్రాలతో కూడిన ఒక బంగారు పూత పూసిన రాగి డిస్క్ (Golden Record) ఉంచబడింది.
• రష్యాపై జపాన్ గెలుపు: 1905 సెప్టెంబర్ 5న కుదిరిన పోర్ట్స్‌మౌత్ ఒప్పందంతో ముగిసిన యుద్ధంలో, ఆధునిక చరిత్రలో ఒక ఆసియా దేశం (జపాన్) మొదటిసారిగా ఒక ఐరోపా అగ్రరాజ్యాన్ని (రష్యా) ఓడించింది.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: భారతదేశంలో జాతీయ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవాన్ని ఏ తేదీన జరుపుకుంటారు?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 5న డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జయంతి సందర్భంగా జరుపుకుంటారు.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 9: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 2: అంతర్జాతీయ దాతృత్వ దినోత్సవం ఎవరి వర్ధంతి జ్ఞాపకార్థం జరుపుకుంటారు?

జవాబు: నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీత మదర్ థెరీసా వర్ధంతి (సెప్టెంబర్ 5) జ్ఞాపకార్థం ఐక్యరాజ్యసమితి ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రకటించింది.

ప్రశ్న 3: 1974లో జరిగిన భారతదేశపు మొదటి అణు పరీక్ష ‘స్మైలింగ్ బుద్ధ’ సమయంలో అణుశక్తి కమిషన్ ఛైర్మన్ ఎవరు?

జవాబు: డాక్టర్ హోమీ సేత్నా (Homi Sethna).

ప్రశ్న 4: ‘వోయేజర్ 1’ అంతరిక్ష వ్యోమనౌకను నాసా ఏ రోజున ప్రయోగించింది?

జవాబు: 1977 సెప్టెంబర్ 5.

ప్రశ్న 5: 1905 సెప్టెంబర్ 5న రష్యా మరియు జపాన్ దేశాల మధ్య కుదిరిన చారిత్రక ఒప్పందం పేరేమిటి?

జవాబు: పోర్ట్స్‌మౌత్ ఒప్పందం (Treaty of Portsmouth).

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 8: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 6: ‘అకవిత్వం’ (Anti-poetry) అనే సాహిత్య ప్రక్రియను సృష్టించిన చిలీ కవి ఎవరు?

జవాబు: నికొనార్ పారా (Nicanor Parra).

ప్రశ్న 7: సిపి బ్రౌన్ గ్రంథాలయ పునరుద్ధరణలో కీలక పాత్ర పోషించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహితీవేత్త ఎవరు?

జవాబు: జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి.

ప్రశ్న 8: భారతదేశానికి మొదటి ఉపరాష్ట్రపతిగా మరియు రెండవ రాష్ట్రపతిగా ఎవరు సేవలు అందించారు?

జవాబు: డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్.