చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 15: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: సెప్టెంబర్ 15, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – సెప్టెంబర్ 15 మానవ చరిత్రలో ఎంతో విశిష్టమైన రోజు. భారతదేశపు మహోన్నత ఇంజనీర్ సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జయంతి, అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవం వంటి ఎన్నో చారిత్రక ఘట్టాలు ఈ తేదీతో ముడిపడి ఉన్నాయి. పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే విద్యార్థులకు మరియు చరిత్ర ప్రేమికులకు ఉపయోగపడేలా సెప్టెంబర్ 15 ప్రాముఖ్యతను ఈ వ్యాసంలో సమగ్రంగా అందించడం జరిగింది.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 2: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• సెప్టెంబర్ 15న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• సెప్టెంబర్ 15న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 సెప్టెంబర్ 15 ముఖ్యాంశాలు

• జాతీయ ఇంజనీర్ల దినోత్సవం (India): సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జయంతి సందర్భంగా భారతదేశంలో ప్రతి ఏటా ఇంజనీర్ల దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు.
• సిడ్నీ ఒలింపిక్స్ (2000): ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీలో 27వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు ఘనంగా ప్రారంభమయ్యాయి.
• అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవం: ఐక్యరాజ్యసమితి ఆధ్వర్యంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజాస్వామ్య సూత్రాలను పెంపొందించడానికి ఈ రోజును పాటిస్తారు.

🗓️ సెప్టెంబర్ 15న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1821 – మధ్య అమెరికా దేశాల స్వాతంత్ర్యం

స్పెయిన్ సామ్రాజ్య పాలన నుండి కోస్టారికా, ఎల్ సాల్వడార్, గౌతమాలా, హోండురాస్ మరియు నికరాగువా దేశాలు సంయుక్తంగా స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నాయి. ప్రసిద్ధ ‘యాక్ట్ ఆఫ్ ఇండిపెండెన్స్ ఆఫ్ సెంట్రల్ అమెరికా’ ద్వారా ఈ రోజున ఆయా దేశాలు సార్వభౌమాధికారాన్ని సాధించాయి.

1835 – చార్లెస్ డార్విన్ గాలపాగోస్ దీవులకు చేరుకోవడం

ప్రసిద్ధ పరిణామ సిద్ధాంతకర్త చార్లెస్ డార్విన్ తన ప్రసిద్ధ నౌక ‘హెచ్.ఎమ్.ఎస్. బీగిల్’ (HMS Beagle) ద్వారా ఈక్వెడార్ సమీపంలోని గాలపాగోస్ దీవులకు చేరుకున్నారు. అక్కడ ఆయన పరిశీలించిన విభిన్న జీవజాలం, ముఖ్యంగా ఫించ్ పక్షులు, ప్లానెట్ పరిణామ సిద్ధాంతానికి (Theory of Evolution) ప్రధాన పునాదిగా నిలిచాయి. జీవశాస్త్ర చరిత్రలో ఇది ఒక విప్లవాత్మకమైన మలుపు.

1916 – ప్రపంచ యుద్ధంలో ట్యాంకుల తొలి వినియోగం

ప్రథమ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో సోమ్ యుద్ధంలో (Battle of the Somme) బ్రిటన్ తొలిసారిగా ట్యాంకులను యుద్ధరంగంలో వినియోగించింది. యుద్ధ సాంకేతికతలో ఇది విప్లవాత్మక మార్పుకు దారి తీసింది.

1935 – జర్మనీలో ‘నూరెంబర్గ్ చట్టాల’ అమలు

నాజీ జర్మనీలో అడాల్ఫ్ హిట్లర్ ప్రభుత్వం యూదుల పౌరసత్వ హక్కులను రద్దు చేస్తూ క్రూరమైన ‘నూరెంబర్గ్ చట్టాలను’ ప్రవేశపెట్టింది. దీనితో పాటు స్వాస్తిక గుర్తు కలిగిన జెండాను జర్మనీ అధికారిక జాతీయ జెండాగా ప్రకటించారు. ఇది రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో జరిగిన యూదుల నరమేధానికి (Holocaust) ప్రాథమిక పునాదిగా మారింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 1: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1959 – భారతదేశంలో దూరదర్శన్ ప్రసారాల ప్రారంభం

ఢిల్లీలో యునెస్కో (UNESCO) సహాయంతో భారతదేశంలో తొలిసారిగా ప్రయోగాత్మక టెలివిజన్ ప్రసారాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఆల్ ఇండియా రేడియో ఆధ్వర్యంలో చిన్న స్టూడియో నుండి ప్రారంభమైన ఈ సేవలే తదనంతర కాలంలో భారతదేశ జాతీయ ప్రసార సంస్థ ‘దూరదర్శన్’గా రూపాంతరం చెందాయి.

2000 – సిడ్నీ ఒలింపిక్ క్రీడల ప్రారంభం

ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీ వేదికగా 27వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఈ ఒలింపిక్స్ లోనే భారత వెయిట్ లిఫ్టర్ కరణం మల్లేశ్వరి కాంస్య పతకం సాధించి, ఒలింపిక్ పతకం గెలుచుకున్న తొలి భారతీయ మహిళగా చరిత్ర సృష్టించారు.

2006 – 14వ అలీన దేశాల కూటమి (NAM) సదస్సు

క్యూబా రాజధాని హవానాలో 14వ అలీన దేశాల ఇంటర్నేషనల్ సమ్మిట్ (Non-Aligned Movement Summit) ప్రారంభమైంది. అప్పటి భారత ప్రధాని డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ తో సహా 100 కంటే ఎక్కువ అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల అధినేతలు పాల్గొని తీవ్రవాద వ్యతిరేక పోరాటం మరియు అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంబంధాలపై చర్చించారు.

2017 – కాసిని స్పేస్ క్రాఫ్ట్ ముగింపు (Grand Finale)

నాసా (NASA), ఈసా (ESA) సంయుక్తంగా చేపట్టిన శని (Saturn) గ్రహ పరిశోధనా నౌక ‘కాసిని-హ్యూజెన్స్’ (Cassini-Huygens) శని గ్రహ వాతావరణంలోకి దూసుకెళ్తూ తన 20 ఏళ్ల చారిత్రక అంతరిక్ష ప్రయోగాన్ని విజయవంతంగా ముగించింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 30: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1971: ప్రపంచ ప్రసిద్ధ పర్యావరణ పరిరక్షణ సంస్థ ‘గ్రీన్ పీస్’ (Greenpeace) కెనడాలో స్థాపించబడింది.
• 2008: అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ పెట్టుబడి బ్యాంకింగ్ సంస్థ ‘లేమాన్ బ్రదర్స్’ (Lehman Brothers) దివాళా తీసింది, ఇది ప్రపంచ ఆర్థిక మాంద్యానికి (Global Financial Crisis) దారితీసింది.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1963 – పొణకా కనకమ్మ: స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు, సంఘ సంస్కర్త, నెల్లూరులో కస్తూర్బా గాంధీ పాఠశాల స్థాపకురాలు. 
• 1972 – కె.వి. రెడ్డి (కడరి వెంకట రెడ్డి):  ప్రసిద్ధ తెలుగు సినీ దర్శకుడు (మాయాబజార్, పాతాళభైరవి, జగదేకవీరుని కథ).

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• జాతీయ ఇంజనీర్ల దినోత్సవం (National Engineers’ Day – India): భారతరత్న సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జయంతిని పురస్కరించుకుని ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 15న జరుపుకుంటారు. భారత అభివృద్ధిలో ఇంజనీర్ల పాత్రను గుర్తించేందుకు ఈ దినోత్సవం నిర్వహిస్తారు. 
• అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవం (International Day of Democracy): ఐక్యరాజ్యసమితి 2007లో ప్రకటించిన ఈ దినోత్సవాన్ని 2008 నుంచి ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 15న నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రజాస్వామ్య విలువలు, పౌర హక్కులపై అవగాహన పెంపొందించడం దీని లక్ష్యం. 
• ప్రపంచ లింఫోమా అవగాహన దినోత్సవం (World Lymphoma Awareness Day): ‘లింఫోమా కోయలిషన్’ అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ ద్వారా ప్రారంభించబడింది. నిషితమైన రక్త క్యాన్సర్ రకమైన ‘లింఫోమా’ (Lymphoma) వ్యాధి లక్షణాలు, ముందస్తు నిర్ధారణ మరియు చికిత్సపై అవగాహన కల్పించడం.
• సంఛాయక దినోత్సవం (Sanchayika Day – India): పాఠశాల విద్యార్థుల్లో చిన్నతనం నుంచే పొదుపు అలవాటును (Savings Habit) ప్రోత్సహించడం. భారతీయ సంచాయక ప్రాజెక్ట్ కింద విద్యార్థులకు బ్యాంకు లావాదేవీలు మరియు ఆర్థిక నిర్వహణపై అవగాహన కల్పిస్తారు.

💡 మీకు తెలుసా?

• భారతరత్న పొందిన తొలి ఇంజనీర్: సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య 1955లో భారతరత్న పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. కృష్ణరాజ సాగర్ ఆనకట్ట నిర్మాణంలో ఆయన రూపకల్పన చేసిన ‘ఆటోమేటిక్ ఫ్లడ్ గేట్లు’ ఆ కాలంలో ప్రపంచస్థాయి సాంకేతిక అద్భుతంగా నిలిచాయి.
• మోక్షగుండం గ్రామం సంప్రదాయం: విశ్వేశ్వరయ్య పూర్వీకులు ప్రకాశం జిల్లాలోని ‘మోక్షగుండం’ అనే గ్రామానికి చెందినవారు, అందువల్ల ఆయన ఇంటిపేరు మోక్షగుండం అని వచ్చింది.
• లేమాన్ బ్రదర్స్ పతనం: 2008 సెప్టెంబర్ 15న అమెరికా చరిత్రలోనే అతిపెద్ద బ్యాంకింగ్ దివాళాగా లేమాన్ బ్రదర్స్ (Lehman Brothers) నమోదు కావడం విశేషం.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: జాతీయ ఇంజనీర్ల దినోత్సవాన్ని సెప్టెంబర్ 15న ఎందుకు జరుపుకుంటారు?

జవాబు: భారతదేశపు అత్యున్నత ఇంజనీర్, భారతరత్న సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జయంతి (జననం: 1861 సెప్టెంబర్ 15) జ్ఞాపకార్థం ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్ 15ను జాతీయ ఇంజనీర్ల దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు.

ప్రశ్న 2: ఐక్యరాజ్యసమితి అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవాన్ని ఎప్పుడు ప్రకటించింది?

జవాబు: ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ మండలి (UNGA) 2007లో తీర్మానం చేసి, ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్ 15ను అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.

ప్రశ్న 3: ప్రసిద్ధ నవల ‘దేవదాస్’ రచయిత ఎవరు? ఆయన జన్మదినం ఏది?

జవాబు: ప్రసిద్ధ బెంగాలీ రచయిత శరత్ చంద్ర చటోపాధ్యాయ. ఆయన 1876 సెప్టెంబర్ 15న జన్మించారు.

ప్రశ్న 4: కర్ణం మల్లేశ్వరి ఒలింపిక్ పతకం సాధించిన సిడ్నీ ఒలింపిక్స్ ఎప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయి?

జవాబు: 2000 సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 15న ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీలో 27వ వేసవి ఒలింపిక్స్ ప్రారంభమయ్యాయి.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 29: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 5: భారతదేశంలో దూరదర్శన్ ప్రసారాలు ఏ రోజున ప్రారంభమయ్యాయి?

జవాబు: 1959 సెప్టెంబర్ 15న ఢిల్లీలో యునెస్కో సహాయంతో ప్రయోగాత్మకంగా టెలివిజన్ ప్రసారాలు ప్రారంభమయ్యాయి.

ప్రశ్న 6: గదర్ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకరైన పృథ్వీసింగ్ ఆజాద్ ఏ రోజున జన్మించారు?

జవాబు: పృథ్వీసింగ్ ఆజాద్ 1892 సెప్టెంబర్ 15న జన్మించారు.

ప్రశ్న 7: విశ్వేశ్వరయ్య రాసిన ప్రసిద్ధ పుస్తకం ఏది?

జవాబు: ‘ప్లాన్డ్ ఎకానమీ ఫర్ ఇండియా’ (Planned Economy for India – 1934). భారతదేశ ఆర్థిక ప్రణాళికా రచనకు ఇది మూలస్తంభంగా నిలిచింది.