చివరిగా నవీకరణ: అక్టోబర్ 30, 2026
చరిత్రలో ఈరోజు – అక్టోబర్ 30 మానవ చరిత్రలో ఎన్నో ప్రాముఖ్యత కలిగిన సంఘటనలకు వేదికగా నిలిచింది. భారతదేశంలో అణు విజ్ఞానానికి పునాది వేసిన డా. హోమీ జహంగీర్ బాభా జన్మదినం నుండి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చోటుచేసుకున్న అనేక విప్లవాత్మక పరిణామాల వరకు ఈ రోజుతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఈ వ్యాసంలో అక్టోబర్ 30న జరిగిన ప్రధాన చారిత్రక పరిణామాలు, ప్రముఖుల వివరాలు మరియు పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా ప్రాముఖ్యత ఉన్న విషయాలను సమగ్రంగా పరిశీలిద్దాం.
ఈ ఆర్టికల్ను ఇంగ్లీష్లో చదవండి
ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:
- అక్టోబర్ 30న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
- అక్టోబర్ 30న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
- జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
- పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు
Table of Contents
🌟 అక్టోబర్ 30 ముఖ్యాంశాలు
- 1909: భారత అణుశక్తి రంగా పితామహుడు డా. హోమీ జహంగీర్ బాభా జననం.
- 1918: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం మిత్రదేశాలతో ముద్రోస్ సంధి ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది.
- 1883: ఆర్యసమాజ్ స్థాపకుడు, సామాజిక సంస్కర్త స్వామి దయానంద సరస్వతి నిర్యాణం.
- 2006: భారత పోలీస్ సంస్కరణల కోసం ఏర్పాటైన సోలి సొరాబ్జి కమిటీ తన “మోడల్ పోలీస్ యాక్ట్ 2006” నివేదికను కేంద్రానికి సమర్పించింది.
🗓️ అక్టోబర్ 30న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు
1918 – ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంతో ముద్రోస్ అగ్రిమెంట్ (Armistice of Mudros)
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం కాలంలో, గ్రీస్ తీరంలోని ముద్రోస్ వద్ద బ్రిటీష్ యుద్ధనావ హెచ్.ఎమ్.ఎస్ అగామెమ్నాన్ పై ఒట్టోమన్ સામ్రాజ్య ప్రతినిధులు మరియు మిత్రదేశాల మధ్య యుద్ధ విరమణ ఒప్పందం కుదిరింది. దీనితో మధ్యప్రాచ్యంలో ఒట్టోమన్ యుగానికి ముగింపు పలకడమే కాక, ఆధునిక టర్కీ ఆవిర్భావానికి, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్య విభజనకు బాటలు పడింది.
1928 – సైమన్ కమిషన్ వ్యతిరేక నిరసనలో లాలా లజపత్ రాయ్ పై లాఠీఛార్జ్
లాహోర్ వద్ద ‘సైమన్ కమిషన్’ కు వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న శాంతియుత నిరసన ప్రదర్శనకు లాలా లజపత్ రాయ్ నాయకత్వం వహించారు. బ్రిటీష్ పోలీస్ అధికారి జేమ్స్ ఎ. స్కాట్ ఆదేశాల మేరకు పోలీసులు జరిపిన క్రూరమైన లాఠీఛార్జ్లో లాలా లజపత్ రాయ్ తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. ఈ సంఘటన తీవ్ర జాతీయ నిరసనలకు, తదనంతర విప్లవాత్మక చర్యలకు దారితీసింది.
1938 – ఆర్సన్ వెల్లెస్ రేడియో నాటకం ‘ది వార్ ఆఫ్ ది వరల్డ్స్’ సంచలనం
అమెరికాలో ప్రముఖ దర్శకుడు, నటుడు ఆర్సన్ వెల్లెస్ హెచ్.జి. వెల్స్ రాసిన ‘ది వార్ ఆఫ్ ది వరల్డ్స్’ శాస్త్రీయ నవలను ప్రత్యక్ష రేడియో వార్తగా ప్రసారం చేశారు. గ్రహాంతరవాసులు (అంగారకులు) భూమిపై దాడి చేశారనే వార్తా శైలి ప్రసారాన్ని చూసి అమెరికాలోని వేలాది మంది ప్రజలు అది నిజమేనని భావించి తీవ్ర భయాందోళనలకు గురయ్యారు.
1961 – సోవియట్ యూనియన్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద అనుబాంబు ‘సార్ బొంబా’ పరీక్ష
శీతల యుద్ధం కాలంలో సోవియట్ యూనియన్ ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రంలోని నోవాయా జెమ్ల్యా ద్వీపంలో 50 మెగాటన్నుల సామర్థ్యం గల ‘సార్ బొంబా’ (Tsar Bomba) ని పేల్చింది. మానవ చరిత్రలో ఇప్పటివరకు ప్రయోగించిన అతిపెద్ద మరియు అత్యంత శక్తివంతమైన అణు ఆయుధంగా ఇది చరిత్రకెక్కింది.
2006 – సోలి సొరాబ్జి కమిటీ “మోడల్ పోలీస్ యాక్ట్ 2006” సమర్పణ
భారత కేంద్ర హోంశాఖ 2005లో మాజీ అటార్నీ జనరల్ సోలి సొరాబ్జి నాయకత్వంలో “పోలీస్ యాక్ట్ డ్రాఫ్టింగ్ కమిటీ”ని ఏర్పాటు చేసింది. పాతబడిన 1861 పోలీస్ చట్టం స్థానంలో నూతన వ్యవహారాలకు సరిపోయేలా రూపొందించిన “మోడల్ పోలీస్ యాక్ట్ 2006” ముసాయిదాను ఈ రోజున ప్రభుత్వానికి సమర్పించారు.
ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు
- 1811: జేన్ ఆస్టెన్ ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల నవల ‘సెన్స్ అండ్ సెన్సిబిలిటీ’ లండన్ లో అనామకంగా (“By a Lady”) ప్రచురితమైంది.
- 1945: భారతదేశం అధికారికంగా ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) చార్టర్ పై సంతకం చేసి వ్యవస్థాపక సభ్య దేశాలలో ఒకటిగా చేరింది.
- 1947: స్విట్జర్లాండ్లోని జెనీవాలో 23 దేశాలు గ్లోబల్ ట్రేడ్ ఒప్పందమైన GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) పై సంతకం చేశాయి.
- 1973: ఆసియా మరియు యురోప్ ఖండాలను కలుపుతూ ఇస్తాంబుల్లో నిర్మించిన మొదటి ‘బోస్పోరస్ వంతెన’ (Bosphorus Bridge) అధికారికంగా ప్రారంభమైంది.
- 1976: భారత అత్యవసర పరిస్థితి (Emergency) కాలంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం లోక్సభ పదవీకాలాన్ని పొడిగిస్తూ ఎన్నికలను 1978కి వాయిదా వేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.
- 2013: బెంగళూరు నుండి హైదరాబాద్ వస్తున్న ప్రైవేట్ వోల్వో బస్సు మహబూబ్ నగర్ జిల్లా పాలెం వద్ద అగ్నిప్రమాదానికి గురై 45 మంది ప్రయాణికులు దుర్మరణం పాలయ్యారు.
- 2014: ఐరోపా సమాఖ్యలోని ప్రధాన దేశమైన స్వీడన్ పాలస్తీనా దేశాన్ని అధికారికంగా గుర్తించింది.
🎂 ప్రముఖుల జననాలు
| సంవత్సరం | ప్రముఖులు | ప్రత్యేకత |
| 1735 | జాన్ ఆడమ్స్ (John Adams) | అమెరికా 2వ అధ్యక్షుడు, స్వాతంత్ర్య నాయకుడు. |
| 1751 | రిచర్డ్ బ్రింస్లే షెరిడాన్ | ప్రసిద్ధ ఐరిష్ నాటకకర్త, కవి, బ్రిటిష్ రాజకీయ నాయకుడు. |
| 1909 | డా. హోమీ జహంగీర్ బాభా | భారత అణు విజ్ఞాన పితామహుడు, TIFR మరియు AEET (BARC) స్థాపకుడు. |
| 1960 | డియెగో మారడోనా (Diego Maradona) | అర్జెంటీనాకు చెందిన ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ఫుట్బాల్ క్రీడాకారుడు, 1986 ప్రపంచ కప్ విజేత. |
| 1987 | రామ్ మిరియాల | ప్రముఖ తెలుగు నేపధ్య గాయకుడు, సంగీత దర్శకుడు. |
| 1998 | అనన్య పాండే | హిందీ మరియు తెలుగు చలనచిత్ర నటి. |
🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు
- 1883 – స్వామి దయానంద సరస్వతి: ‘ఆర్యసమాజ్’ స్థాపకుడు, “వేదాలకు మరలిపోండి” (Go back to the Vedas) నినాదాన్ని ఇచ్చిన ప్రముఖ సామాజిక మరియు ధార్మిక సంస్కర్త.
- 1910 – హెన్రీ డ్యూనాంట్ (Henry Dunant): అంతర్జాతీయ ‘రెడ్ క్రాస్’ (Red Cross) సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు, 1901 లో ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి సమాధాన నోబెల్ బహుమతి (Nobel Peace Prize) గ్రహీత.
- 1990 – వి. శాంతారాం (V. Shantaram): భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి చెరిగిపోని సేవలందించిన ప్రముఖ దర్శకుడు, నిర్మాత మరియు నటుడు; దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కార గ్రహీత
💡 మీకు తెలుసా?
- నోబెల్ శాంతి బహుమతి నాంది: రెడ్ క్రాస్ సంస్థను స్థాపించి మొదటి నోబెల్ శాంతి బహుమతి పొందిన హెన్రీ డ్యూనాంట్, 1859 నాటి సొల్ఫెరినో యుద్ధంలో గాయపడిన సైనికుల బాధలను చూసి చలించిపోయి రెడ్ క్రాస్ వ్యవస్థకు పునాది వేశారు.
- భారత అణుశక్తి రంగానికి పునాది: డా. హోమీ జహంగీర్ బాభా కోసిక్ కిరణాల (Cosmic Rays) పై పరిశోధనలు చేశారు. టాటా ట్రస్ట్ సాయంతో 1945లోనే టాటా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ (TIFR) ను ప్రారంభించారు.
- ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద అణు విస్ఫోటనం: 1961లో సోవియట్ యూనియన్ పేల్చిన ‘సార్ బొంబా’ విస్ఫోటనం హిరోషిమాపై వేసిన అణుబాంబు కంటే దాదాపు 3,300 రెట్లు ఎక్కువ శక్తివంతమైనది.
- అమెరికా రెండవ అధ్యక్షుడు: జాన్ ఆడమ్స్ అమెరికాకు మొదటి ఉపాధ్యక్షుడిగా మరియు రెండవ అధ్యక్షుడిగా సేవలు అందించడమే కాక, వైట్ హౌస్ లో నివాసమున్న మొదటి అమెరికన్ ప్రెసిడెంట్.
