చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 14: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: ఆగస్టు 14, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – ఆగస్టు 14 ప్రపంచ చరిత్రలో రాజకీయాలు, యుద్ధాలు, న్యాయవ్యవస్థ, సామాజిక భద్రత, అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, విజ్ఞానం వంటి అనేక రంగాల్లో ప్రాధాన్యం పొందిన రోజు. 1862లో బొంబాయి హైకోర్టు ప్రారంభం నుంచి, 1941 అట్లాంటిక్ చార్టర్, 1945లో జపాన్ లొంగుబాటు అంగీకారం, 1947లో పాకిస్తాన్ ఆవిర్భావం వరకు అనేక కీలక పరిణామాలు ఈ తేదీతో ముడిపడి ఉన్నాయి. భారతదేశంలో ఆగస్టు 14ను విభజన విభీషిక స్మృతి దినం (Partition Horrors Remembrance Day) గా కూడా పాటిస్తున్నారు.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• ఆగస్టు 14న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• ఆగస్టు 14న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 ఆగస్టు 14 ముఖ్యాంశాలు

• బోంబే హైకోర్టు ప్రారంభం (1862): ఇండియన్ హైకోర్ట్స్ యాక్ట్ 1861 ప్రకారం ఏర్పాటు చేయబడిన బోంబే హైకోర్టు అధికారికంగా తన సేవలను ప్రారంభించింది.
• రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగింపు (1945): జపాన్ బేషరతుగా లొంగిపోయినట్లు ప్రకటించడంతో ‘విక్టరీ ఓవర్ జపాన్’ (V-J) దినం ఆవిర్భవించింది.
• పాకిస్తాన్ అవతరణ (1947): భారతదేశ విభజన ఫలితంగా అర్ధరాత్రి కంటే ముందే పాకిస్తాన్ ప్రత్యేక సార్వభౌమ దేశంగా ఆవిర్భవించింది.
• విభజన భయానక స్మారక దినం: భారతదేశంలో విభజన సమయంలో ప్రజలు అనుభవించిన యాతనలు, త్యాగాలను స్మరిస్తూ ఆగస్టు 14ను భారత ప్రభుత్వం ‘విభజన భయానక స్మారక దినం’గా ప్రకటించింది.

🗓️ ఆగస్టు 14న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1862 – బోంబే హైకోర్టు అధికారిక ప్రారంభం

1861 నాటి ‘ఇండియన్ హైకోర్ట్స్ యాక్ట్’ ద్వారా చార్టర్ పొందిన బోంబే హైకోర్టు 1862 ఆగస్టు 14న అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ పరిధిలో న్యాయపాలనను సమర్థవంతంగా అమలు చేసేందుకు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం దీనిని స్థాపించింది. భారతదేశంలో నేటికీ చురుగ్గా పనిచేస్తున్న అత్యంత పురాతనమైన ఉన్నత న్యాయస్థానాలలో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.

1941 – అట్లాంటిక్ చార్టర్ ప్రకటన

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో బ్రిటీష్ ప్రధాని విన్‌స్టన్ చర్చిల్ మరియు అమెరికా అధ్యక్షుడు ఫ్రాంక్లిన్ డి. రూజ్‌వెల్ట్ ఆగస్టు 14న ‘అట్లాంటిక్ చార్టర్’ జాయింట్ డిక్లరేషన్‌ను విడుదల చేశారు. యుద్ధానంతర ప్రపంచంలో ప్రజాస్వామ్యం, స్వేచ్ఛాయుత వ్యాపారం మరియు నిరాయుధీకరణ సూత్రాలను ఇది ప్రతిపాదించింది. ఇది తదుపరి కాలంలో ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ఏర్పాటుకు ప్రాతిపదికగా మారింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 18: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1945 – జపాన్ లొంగుబాటు అంగీకారం 

1945 ఆగస్టు 14న జపాన్ Potsdam Declarationను అంగీకరించినట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు Harry S. Truman ప్రకటించారు. అదే రోజు జపాన్ చక్రవర్తి యుద్ధం ముగింపునకు సంబంధించిన Imperial Rescriptను జారీ చేశారు; అది మరుసటి రోజు జపాన్ ప్రజలకు ప్రసారం చేయబడింది. అధికారిక surrender document మాత్రం సెప్టెంబర్ 2న USS Missouri నౌకపై సంతకం చేయబడింది. 

1947 – భారతదేశ విభజన మరియు పాకిస్తాన్ ఏర్పాటు

బ్రిటీష్ పార్లమెంట్ ఆమోదించిన ‘ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ యాక్ట్ 1947’ ప్రకారం బ్రిటిష్ ఇండియా విభజించబడి, పాకిస్తాన్ ప్రత్యేక ముస్లిం మెజారిటీ దేశంగా అవతరించింది. ఆగస్టు 14 అర్ధరాత్రి వైస్రాయ్ లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్ అధికారాలను బదిలీ చేయడంతో పాకిస్తాన్ ఆవిర్భవించింది. ఈ ఘటనతో భారత ఉపఖండంలో తీవ్రమైన రక్తపాతం, వలసలు సంభవించాయి. పాకిస్తాన్ ఆగస్టు 14ను తన Independence Dayగా జరుపుకుంటోంది. 

1969 – ఉత్తర ఐర్లాండ్‌లోకి బ్రిటీష్ సైన్యం మోహరింపు

ఉత్తర ఐర్లాండ్‌లో క్యాథలిక్ మరియు ప్రొటెస్టంట్ వర్గాల మధ్య పెరిగిన హింసను అదుపు చేయడానికి బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం సైన్యాన్ని దించింది. దీనిని ‘ఆపరేషన్ బ్యానర్’ అని పిలుస్తారు. ఇది సుమారు మూడు దశాబ్దాల పాటు సాగిన ‘ది ట్రబుల్స్’ ఘర్షణల కాలానికి ఆరంభంగా నిలిచింది.

1980 – పోలాండ్‌లో సాలిడారిటీ (Solidarity) ఉద్యమం ప్రారంభం

పోలాండ్‌లోని గ్దాన్స్క్ షిప్‌యార్డ్‌లో లెక్ వేలెస్సా నాయకత్వంలో కార్మికులు సమ్మె ప్రారంభించారు. ఇది తూర్పు యూరప్‌లో సోవియట్ యూనియన్ కమ్యూనిస్ట్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్వతంత్ర కార్మిక సంఘం ‘సాలిడారిటీ’ ఏర్పాటుకు దారితీసింది. ఈ ఉద్యమం కమ్యూనిజం కూలిపోవడంలో ముఖ్యపాత్ర వహించింది.

1994 – ‘Carlos the Jackal’ పట్టుబడ్డాడు

అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలతో ప్రసిద్ధి చెందిన Ilich Ramírez Sánchez, “Carlos the Jackal”గా పిలువబడే వ్యక్తి, 1994 ఆగస్టు 14న సూడాన్‌లో పట్టుబడి ఫ్రాన్స్‌కు తరలించబడ్డాడు. 1970లు, 1980ల అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాద చరిత్రలో అతను ప్రముఖ వ్యక్తిగా నిలిచాడు.

2003 – ఉత్తర అమెరికాలో భారీ విద్యుత్ అంతరాయం (Blackout)

ఉత్తర అమెరికా చరిత్రలోనే అతిపెద్ద విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ వైఫల్యం ఆగస్టు 14న సంభవించింది. న్యూయార్క్ తో సహా సుమారు 5 కోట్ల మంది ప్రజలు విద్యుత్ లేక తీవ్ర ఇబ్బందులు పడ్డారు. ఆధునిక విద్యుత్ గ్రిడ్ వ్యవస్థల భద్రతపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా పునరాలోచనకు ఇది కారణమైంది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 17: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

2008 – ఆరవ కేంద్ర వేతన సంఘం సిఫార్సులకు ఆమోదం

భారత కేంద్ర మంత్రివర్గం 2008 ఆగస్టు 14న Sixth Central Pay Commission సిఫార్సుల అమలుకు ఆమోదం తెలిపింది. కొన్ని మార్పులతో కొత్త pay bands, grade pay వ్యవస్థను అంగీకరించింది; సవరించిన pay scalesను 1 జనవరి 2006 నుంచి అమల్లోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించింది. 

2021 – హైతీలో భారీ భూకంపం

2021 ఆగస్టు 14న హైతీలో Magnitude 7.2 భూకంపం సంభవించింది. USGS ప్రకారం ఈ భూకంపం Tiburon Peninsula ప్రాంతంలో వేలాది landslidesకు కారణమై, భారీ ప్రాణనష్టం మరియు మౌలిక సదుపాయాల నష్టాన్ని మరింత తీవ్రం చేసింది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1040: స్కాట్లాండ్ రాజు డన్కన్-1 సమరంలో మక్‌బెత్ చేతిలో ఓడిపోయి మరణించాడు (ఈ సంఘటన ఆధారంగానే షేక్‌స్పియర్ ‘మక్‌బెత్’ నాటకం రాశారు).
• 1908: ఇంగ్లాండ్‌లోని ఫోక్‌స్టోన్‌లో ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి అంతర్జాతీయ అందాల పోటీలు (International Beauty Contest) నిర్వహించబడ్డాయి.
• 1947: మహమ్మద్ ఆలీ జిన్నా పాకిస్తాన్ మొదటి గవర్నర్ జనరల్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
• 2010: సింగపూర్‌లో మొట్టమొదటి సారిగా ‘సమ్మర్ యూత్ ఒలింపిక్ గేమ్స్’ ప్రారంభమయ్యాయి.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు: 1867లో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత, ఆంగ్ల రచయిత జాన్ గాల్స్‌వర్తీ; 1982లో ప్రముఖ నేపథ్య గాయని మరియు రేడియో జాకీ (RJ) సుచిత్ర రామదురై జన్మించారు.

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1958 – ఫ్రెడెరిక్ జోలియట్ క్యూరీ: ఫ్రెంచ్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త మరియు నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత. మేరీ క్యూరీ అల్లుడైన ఈయన, తన భార్య ఐరీన్ జోలియట్-క్యూరీతో కలిసి కృత్రిమ రేడియోధార్మికతను (Artificial Radioactivity) కనిపెట్టినందుకు 1935లో రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి పొందారు.
• 1988 – ఎంజో ఫెరారీ: ఇటాలియన్ మోటార్ రేసింగ్ దిగ్గజం, Ferrari సంస్థ స్థాపకుడు. ప్రపంచ మోటార్‌స్పోర్ట్ చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తుల్లో ఒకరు. 
• 2011 – షమ్మీ కపూర్: ప్రసిద్ధ బాలీవుడ్ నటుడు మరియు దర్శకుడు. ‘ఇండియన్ ఎల్విస్ ప్రెస్లీ’గా పేరుగాంచిన ఈయన, తన వినూత్న డాన్స్ శైలి, నటనతో 1950, 60లలో హిందీ సినిమా స్వర్ణయుగానికి నాయకత్వం వహించారు.
• 2012 – విలాస్‌రావు దేశ్‌ముఖ్: మహారాష్ట్ర మాజీ ముఖ్యమంత్రి మరియు కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రి. కాంగ్రెస్ పార్టీలో కీలక నాయకుడిగా పనిచేసిన ఈయన, మహారాష్ట్ర రాజకీయ ప్రాజెక్టుల రూపకల్పనలో ప్రధాన పాత్ర వహించారు.

📌 ఇతర ప్రముఖుల మరణాలు: 1891లో ఆస్ట్రేలియా తొలి క్రికెట్ పర్యటనలో పాల్గొన్న దేశవాళీ క్రీడాకారుడు జానీ ములాగ్; 1956లో జర్మన్ నాటక రచయిత బెర్టోల్ట్ బ్రెచ్ట్; 1966లో దక్షిణాఫ్రికా మాజీ క్రికెట్ కెప్టెన్ టిప్ స్నూక్; 2010లో ప్రముఖ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ ఈడుపుగంటి వెంకట సుబ్బారావు; మరియు 2015లో నాస్తికత్వ ఉద్యమ నాయకుడు, హేతువాది గోపరాజు లవణం మరణించారు.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• విభజన భయానక స్మారక దినం (Partition Horrors Remembrance Day): 1947 భారత విభజన సమయంలో లక్షలాది మంది ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోవడం, నిరాశ్రయులవ్వడం వంటి విషాదాలను స్మరించుకుంటూ భారత ప్రభుత్వం 2021 నుండి ప్రతి ఏటా ఆగస్టు 14ను ఈ స్మారక దినంగా నిర్వహిస్తోంది.
• పాకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం: ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 14న పాకిస్తాన్ తన స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటుంది. 1947లో British India విభజన నేపథ్యంలో పాకిస్తాన్ ఏర్పడింది; ఆగస్టు 14న అధికార బదిలీ కార్యక్రమం జరిగింది. 
• ప్రపంచ బల్లి దినోత్సవం (World Lizard Day): పర్యావరణ వ్యవస్థలో బల్లులు వహించే ప్రాముఖ్యత, వాటి వైవిధ్యం మరియు కీటకాల నియంత్రణలో అవి చేసే సహాయాన్ని గుర్తించి, వాటి సంరక్షణపై అవగాహన పెంచడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిర్వహించబడుతుంది.
• జాతీయ ఆర్థిక అవగాహనా దినోత్సవం (National Financial Awareness Day – US): ప్రజలలో వ్యక్తిగత ఆర్థిక ప్రణాళికలు, పొదుపు, పెట్టుబడులు మరియు రుణ యాజమాన్యంపై స్పష్టత తెచ్చేందుకు, ఆర్థిక సంక్షేమాన్ని పెంపొందించేందుకు ఈ రోజును కేటాయించారు.
• జాతీయ క్రీమ్‌సికిల్ దినోత్సవం (National Creamsicle Day – US): ఐస్ క్రీమ్ మరియు పండ్ల రసాల సమ్మేళనంతో తయారయ్యే ‘క్రీమ్‌సికిల్’ అనే ప్రసిద్ధ వేసవి తినుబండారం గౌరవార్థం అమెరికా మరియు ఇతర దేశాల్లో దీనిని జరుపుకుంటారు.

💡 మీకు తెలుసా?

• సమయ వ్యత్యాస రికార్డు: పాకిస్తాన్ తన స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని ఆగస్టు 14న జరుపుకుంటుంది. నాటి లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్ ఒకే రోజున కరాచీ మరియు న్యూఢిల్లీ రెండింటిలోనూ అధికార మార్పిడి వేడుకలకు హాజరు కాలేరు కాబట్టి కరాచీలో ఆగస్టు 14న ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు.
• చారిత్రక నవల ప్రాతిపదిక: స్కాట్లాండ్ రాజు డన్కన్-1 1040 ఆగస్టు 14న యుద్ధంలో మరణించాడు. ఈ సంఘటననే నాటకకర్త విలియం షేక్‌స్పియర్ తన ప్రసిద్ధ విషాదాంత నాటకం ‘మక్‌బెత్’ రాయడానికి ప్రధాన వస్తువుగా స్వీకరించారు.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: భారతదేశంలో ‘విభజన భయానక స్మారక దినం’ ఏ రోజున పాటిస్తారు?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 14వ తేదీన విభజన సమయంలో ప్రజలు పడిన యాతనల జ్ఞాపకార్థం ‘విభజన భయానక స్మారక దినం’ పాటించబడుతుంది.

ప్రశ్న 2: బోంబే హైకోర్టు అధికారికంగా ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?

జవాబు: బోంబే హైకోర్టు 1862 ఆగస్టు 14న ‘ఇండియన్ హైకోర్ట్స్ యాక్ట్ 1861’ ప్రకారం అధికారికంగా ప్రారంభించబడింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 16: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 3: క్రిత్రిమ రేడియోధార్మికతను కనుగొని 1935లో నోబెల్ బహుమతి పొందిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

జవాబు: ఫ్రెడెరిక్ జోలియట్-క్యూరీ తన భార్య ఐరీన్ జోలియట్-క్యూరీతో కలిసి ఈ బహుమతి సాధించారు (ఆయన 1958 ఆగస్టు 14న మరణించారు).

ప్రశ్న 4: తూర్పు యూరప్‌లో కమ్యూనిజం కూలిపోవడానికి కారణమైన ‘సాలిడారిటీ’ ఉద్యమం పోలాండ్‌లో ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?

జవాబు: లెక్ వేలెస్సా నాయకత్వంలో 1980 ఆగస్టు 14న సాలిడారిటీ యూనియన్ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది.

ప్రశ్న 5: తెలుగు సాహిత్యంలో ‘ఆంధ్ర సర్వస్వం’ గ్రంథాన్ని సంకలనం చేసిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు ఎవరు?

జవాబు: మాగంటి బాపినీడు (ఈయన జననం 1895 ఆగస్టు 14).

ప్రశ్న 6: బి.సి. రాయ్ సిఫార్సుల మేరకు వెనుకబడిన తరగతుల కోసం వేసిన ‘మండల్ కమిషన్’ అధ్యక్షుడు బి.పి. మండల్ పుట్టిన తేది ఏది?

జవాబు: బిందేశ్వరి ప్రసాద్ మండల్ 1912 ఆగస్టు 14న జన్మించారు.

ప్రశ్న 7: Social Security Actపై సంతకం చేసిన అమెరికా అధ్యక్షుడు ఎవరు?

జవాబు: Franklin D. Roosevelt; ఆయన 1935 ఆగస్టు 14న చట్టంపై సంతకం చేశారు.

ప్రశ్న 8: జపాన్ Potsdam Declarationను ఎప్పుడు అంగీకరించింది?

జవాబు: 1945 ఆగస్టు 14న అంగీకారం ప్రకటించబడింది; అధికారిక surrender document సెప్టెంబర్ 2న సంతకం చేయబడింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 15: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 9: పాకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని ఎప్పుడు జరుపుకుంటుంది?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 14న.

ప్రశ్న 10: 2003 ఆగస్టు 14న భారీ విద్యుత్ అంతరాయం ఏ ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేసింది?

జవాబు: అమెరికా ఈశాన్య ప్రాంతాలు మరియు కెనడా దక్షిణ ప్రాంతాలు; సుమారు 50 million customers ప్రభావితమయ్యారు.