చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 16: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: అక్టోబర్ 16, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – అక్టోబర్ 16 ప్రపంచ మరియు భారతీయ చరిత్రలో ఎన్నో కీలకమైన రాజకీయ, సామాజిక, శాస్త్రీయ పరిణామాలకు వేదికగా నిలిచింది. 1905 నాటి బెంగాల్ విభజన నుంచి ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార మరియు వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) ఆవిర్భావం వరకు పలు చారిత్రాత్మక ఘట్టాలు ఈ రోజే చోటుచేసుకున్నాయి. పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్న అభ్యర్థులకు మరియు సమాచారాన్వేషకులకు ఈ రోజు ప్రాముఖ్యత ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 18: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• అక్టోబర్ 16న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• అక్టోబర్ 16న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 అక్టోబర్ 16 ముఖ్యాంశాలు

• 1905: లార్డ్ కర్జన్ అమలు చేసిన బెంగాల్ విభజన అమలులోకి వచ్చి, భారతదేశ వ్యాప్తంగా స్వదేశీ ఉద్యమానికి పునాది పడింది.
• 1945: ఐక్యరాజ్యసమితి ఆధ్వర్యంలో ఆహార మరియు వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) స్థాపించబడింది.
• 1968: జన్యు సంకేతం (Genetic Code) మరియు ప్రొటీన్ సంశ్లేషణపై చేసిన పరిశోధనలకు గాను భారత్‌లో జన్మించిన హర్ గోవింద్ ఖొరానాకు నోబెల్ బహుమతి లభించింది.
• 1984: భారతదేశంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన బ్లాక్ క్యాట్ కమాండో దళం ‘నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్’ (NSG) ఆవిర్భవించింది.
• 1990: వర్ణవివక్ష వ్యతిరేక నాయకుడు నెల్సన్ మండేలాకు భారత ప్రభుత్వం అత్యున్నత పౌర పురస్కారం ‘భారతరత్న’ ప్రదానం చేసింది.

🗓️ అక్టోబర్ 16న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1846 – ఈథర్ అనస్థీషియా తొలి విజయవంతమైన ప్రదర్శన

అమెరికాలోని మాసాచుసెట్స్ జనరల్ హాస్పిటల్‌లో డాక్టర్ విలియం టి.జి. మార్టన్ ఈథర్ అనస్థీషియాను విజయవంతంగా ప్రదర్శించారు. ఆధునిక శస్త్రచికిత్స చరిత్రలో ఇది విప్లవాత్మక ఘట్టంగా గుర్తించబడింది. ఈ సంఘటనను స్మరించుకుంటూ ప్రపంచ అనస్థీషియా దినోత్సవం జరుపుకుంటారు.

1905 – బెంగాల్ విభజన అమల్లోకి రాక (Partition of Bengal)

భారత వైస్రాయ్ లార్డ్ కర్జన్ నిర్ణయించిన ప్రకారం బెంగాల్ విభజన అక్టోబర్ 16, 1905న అధికారికంగా అమల్లోకి వచ్చింది. బ్రిటిష్ పాలకులు పరిపాలనా సౌలభ్యం అని చెప్పినప్పటికీ, హిందూ-ముస్లింల మధ్య ఐక్యతను దెబ్బతీయడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ పిలుపు మేరకు ఈ రోజును బెంగాల్ ప్రజలు “శోక దినం”గా పాటించి, సమైక్యతకు చిహ్నంగా ఒకరికొకరు రాఖీలు కట్టుకున్నారు. ఇది భారతదేశంలో స్వదేశీ మరియు బహిష్కరణ ఉద్యమాలకు తీవ్ర రూపం ఇచ్చింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 17: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1945 – ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార మరియు వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) ఆవిర్భావం

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆకలి నిర్మూలన, పోషకాహార లోప నివారణ మరియు వ్యవసాయ ప్రాధాన్యతను పెంపొందించే లక్ష్యంతో ఐక్యరాజ్యసమితి కింద ‘ఫుడ్ అండ్ అగ్రికల్చర్ ఆర్గనైజేషన్’ (FAO) కెనడాలోని క్యూబెక్ నగరంలో స్థాపించబడింది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం ఇటలీలోని రోమ్ నగరంలో ఉంది. ఈ సంస్థ స్థాపించబడిన జ్ఞాపకార్థమే ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 16ను ‘ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవం’గా జరుపుకుంటారు.

1968 – డక్టర్ హర్ గోవింద్ ఖొరానాకు నోబెల్ బహుమతి ప్రకటన

భారతదేశంలో జన్మించిన ప్రముఖ బయోకెమిస్ట్ డాక్టర్ హర్ గోవింద్ ఖొరానాను మెడిసిన్ లేదా ఫిజియాలజీ విభాగంలో నోబెల్ బహుమతి వరించింది. జన్యు సంకేతం (Genetic Code) మరియు కణాల ప్రొటీన్ సంశ్లేషణలో దాని పాత్రను విశ్లేషించినందుకు గాను మార్షల్ డబ్ల్యూ. నిరెన్‌బర్గ్ మరియు రాబర్ట్ డబ్ల్యూ. హోలీలతో కలిసి ఆయన ఈ పురస్కారాన్ని పంచుకున్నారు. శాస్త్ర సాంకేతిక రంగంలో భారతీయ ప్రతిభను ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాటిచెప్పిన ఘట్టమిది.

1984 – నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్ (NSG) స్థాపన

భారతదేశంలో ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలు మరియు ప్రత్యేక రక్షణ ఆపరేషన్ల కోసం ‘నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్’ (NSG) అనే సమాఖ్య ఉగ్రవాద వ్యతిరేక బలగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఇది కేంద్ర హోమ్ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది. దీని కమాండోలను ‘బ్లాక్ క్యాట్స్’ అని పిలుస్తారు. దేశీయ అంతర్గత భద్రతను బలోపేతం చేయడంలో ఈ దళం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. (గమనిక: దీనికి సంబంధించిన పార్లమెంట్ చట్టం 1986లో ఆమోదం పొందింది).

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 15: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1990 – నెల్సన్ మండేలాకు ‘భారతరత్న’ పురస్కారం

దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన విప్లవ నాయకుడు, ఆఫ్రికన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ నేత నెల్సన్ మండేలాకు భారతదేశం అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన ‘భారతరత్న’ను అందజేసింది. ఖాన్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఖాన్ తర్వాత భారతరత్న పొందిన రెండవ విదేశీయుడు నెల్సన్ మండేలా. మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు, స్వేచ్ఛకు ఆయన చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం ఈ విధంగా గౌరవించింది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1793: ఫ్రెంచ్ విప్లవం సమయంలో ఫ్రాన్స్ రాణి మేరీ ఆంటోనెట్ కు పారిస్ లో గిలెటిన్ ద్వారా మరణశిక్ష అమలు చేశారు.
• 1923: ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన ‘ది డిస్నీ బ్రదర్స్ కార్టూన్ స్టూడియో’ (ప్రస్తుతం ది వాల్ట్ డిస్నీ కంపెనీ) వాల్ట్ డిస్నీ మరియు రాయ్ డిస్నీలచే స్థాపించబడింది.
• 1946: రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో యుద్ధ నేరాలకు పాల్పడిన నాజీ నాయకులకు న్యూరెంబర్గ్ విచారణ అనంతరం మరణశిక్ష అమలు చేయబడింది.
• 1964: చైనా తన మొట్టమొదటి అణుబాంబు పరీక్షను (కోడ్ నేమ్: 596) లోప్ నూర్ ప్రాంతంలో విజయవంతంగా నిర్వహించి అణుశక్తి కలిగిన ఐదవ దేశంగా నిలిచింది.
• 1978: పోలాండ్‌కు చెందిన కార్డినల్ కరోల్ జోజెఫ్ వోయితైలా మార్పొంది జాన్ పాల్ II గా కాథలిక్ చర్చి 264వ పోప్‌గా ఎన్నికయ్యారు.
• 1984: దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష వ్యతిరేక పోరాటానికి నాయకత్వం వహించిన ఆంగ్లికన్ బిషప్ డెస్మండ్ టుటుకు నోబెల్ శాంతి బహుమతి లభించింది.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు:

• 1908: ఎన్వర్ హోక్షా (Enver Hoxha) – ఆల్బేనియా కమ్యూనిస్ట్ అధినేత.
• 1975: జాక్వెస్ కలిస్ – దక్షిణాఫ్రికాకు చెందిన దిగ్గజ అంతర్జాతీయ క్రికెటర్.

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1793 – మేరీ ఆంటోనెట్ (Marie Antoinette): ఫ్రాన్స్ చివరి రాణి, ఫ్రెంచ్ విప్లవంలో మరణశిక్ష పొందిన వ్యక్తి.
• 1958 – తెన్నేటి సూరి: ప్రముఖ తెలుగు అభ్యుదయ కవి, కథారచయిత, నాటకకర్త (‘చెంగిజ్ ఖాన్’ రచయిత).
• 1981 – మోషే దయాన్ (Moshe Dayan): ఇజ్రాయెల్ మిలిటరీ కమాండర్, మాజీ రక్షణ మంత్రి (ఆరు రోజుల యుద్ధ విజేత).
• 2022 – డాక్టర్ దిలీప్ మహలనాబిస్: అతిసార వ్యాధుల చికిత్సలో ఓరల్ రీహైడ్రేషన్ థెరపీ (ORT) ని ప్రవేశపెట్టి లక్షలాది మంది ప్రాణాలు కాపాడిన భారతీయ శిశువైద్య నిపుణుడు.
• 1951 – లియాఖత్ అలీ ఖాన్ (Liaquat Ali Khan): పాకిస్తాన్ మొదటి ప్రధాని (రావల్పిండిలో హత్య చేయబడ్డారు).
• 2007 – డెబోరా కేర్ (Deborah Kerr): ప్రముఖ హాలీవుడ్ నటి.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవం (World Food Day): 1945లో ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార మరియు వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) ఆవిర్భవించిన అక్టోబర్ 16ను పురస్కరించుకుని 1979లో FAO సమావేశంలో ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రకటించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆకలిని నిర్మూలించడం, ఆహార భద్రతను పెంపొందించడం, అందరికీ పోషకాహారాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకురావడం. వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, ఆహార వృథాను అరికట్టడానికి ప్రపంచ దేశాలను చైతన్యవంతం చేస్తుంది.
• ప్రపంచ అనస్థీషియా దినోత్సవం (World Anaesthesia Day): 1846 అక్టోబర్ 16న అమెరికాకు చెందిన విలియం టి. జి. మోర్టన్ ఈథర్ (Ether) ను అనస్థీషియాగా ఉపయోగించి విజయవంతంగా శస్త్రచికిత్స చేసి చూపిన ఘట్ట జ్ఞాపకార్థం దీనిని జరుపుకుంటారు. శస్త్రచికిత్సలలో నొప్పులు లేని వైద్య సేవలు అందించడంలో అనస్థీషియా ప్రాముఖ్యతను వివరించడం. ఆధునిక వైద్యశాస్త్రం మరియు శస్త్రచికిత్సల పురోగతికి ఈ కనుగొోలు ప్రాతిపదికగా నిలిచింది.
• ప్రపంచ వెన్నెముక దినోత్సవం (World Spine Day): ‘వరల్డ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ చిరోప్రాక్టిక్’ ఆధ్వర్యంలో ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 16న దీనిని నిర్వహిస్తారు. వెన్నెముక ఆరోగ్యం, దానికి సంబంధించి వచ్చే నొప్పులు, డిస్క్ సమస్యలపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడం. శారీరక వ్యాయామం, సరైన శరీర భంగిమ (Posture) ప్రాధాన్యతను ఇది నొక్కిచెబుతుంది.

💡 మీకు తెలుసా?

• బెంగాల్ విభజన రాఖీ బంధన్: 1905 అక్టోబర్ 16న బెంగాల్ విభజనకు నిరసనగా రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ హిందూ-ముస్లింల ఐక్యత కోసం రాఖీ పండుగను నిరసన ఆయుధంగా ఉపయోగించారు.
• కోట్లాది ప్రాణాలు కాపాడిన ORS: అక్టోబర్ 16న మరణించిన డాక్టర్ దిలీప్ మహలనాబిస్ అభివృద్ధి చేసిన ORS (Oral Rehydration Salts) ద్రావణం వలన ప్రపంచంలో 5 కోట్లకు పైగా చిన్నారుల ప్రాణాలు అతిసారం (Diarrhea) నుండి కాపాడబడ్డాయి.
• డిస్నీ సామ్రాజ్య ఆరంభం: ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ది వాల్ట్ డిస్నీ కంపెనీ అక్టోబర్ 16, 1923న కేవలం ఒక చిన్న కార్టూన్ స్టూడియోగా ప్రారంభమైంది.
• రెండవ విదేశీ భారతరత్న: నెల్సన్ మండేలా భారతీయుడు కాకపోయినా ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారతరత్న పొందిన రెండవ విదేశీయుడిగా అక్టోబర్ 16, 1990న నిలిచారు.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 14: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు