చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 22: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: సెప్టెంబర్ 22, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – చరిత్రలో సెప్టెంబర్ 22వ తేదీకి ఎంతో విశిష్టమైన ప్రాధాన్యత ఉంది. ప్రపంచ శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల నుంచి భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటం మరియు తెలుగు చలనచిత్ర, సాహిత్య రంగాల వరకు ఎన్నో కీలక ఘట్టాలు ఈ రోజున చోటుచేసుకున్నాయి. విద్యార్థులు మరియు పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులకు ఉపయోగపడే చారిత్రక వర్తమాన అంశాల సమగ్ర సమాచారం ఈ వ్యాసంలో అందించబడింది.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 2: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• సెప్టెంబర్ 22న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• సెప్టెంబర్ 22న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 సెప్టెంబర్ 22 ముఖ్యాంశాలు

• శాస్త్ర రంగానికి పునాది: విద్యుదయస్కాంతత్వం మరియు విద్యుత్ రసాయన శాస్త్రాలకు పునాది వేసిన ప్రముఖ బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్త మైకేల్ ఫెరడే (1791) జననం.
• మానవ హక్కులు & స్వాతంత్ర్యం: అబ్రహం లింకన్ బానిసత్వ నిర్మూలనకు ‘విమోచన ప్రకటన’ (1862) జారీ చేయగా, బల్గేరియా (1908), మాలి (1960) తమ స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాయి.
• యుద్ధాలు & సైనిక ఘట్టాలు: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మన్ యుద్ధనౌక SMS ఎండెన్ మద్రాసుపై దాడి చేయడం (1914), మరియు ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధం ప్రారంభం కావడం (1980).
• అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు: అంతరించిపోతున్న ఖడ్గమృగాల సంరక్షణకై ప్రపంచ ఖడ్గమృగాల దినోత్సవం మరియు క్యాన్సర్ బాధితుల్లో ఆత్మవిశ్వాసం నింపే ప్రపంచ గులాబీ దినోత్సవం.

🗓️ సెప్టెంబర్ 22న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1862 – అబ్రహం లింకన్ ‘విమోచన ప్రకటన’ విడుదల

అమెరికా అంతర్యుద్ధం సమయంలో అధ్యక్షుడు అబ్రహం లింకన్ బానిసత్వ నిర్మూలనకు దారితీసిన ప్రాథమిక విమోచన ప్రకటన (Preliminary Emancipation Proclamation) జారీ చేశారు. 1863 జనవరి 1 నుండి తిరుగుబాటు రాష్ట్రాల్లో ఉన్న బానిసలందరినీ స్వతంత్రులుగా ప్రకటిస్తామని ఇది హామీ ఇచ్చింది. ఇది అమెరికాలో బానిసత్వ నిర్మూలనకు పునాది వేసింది.

1914 – మద్రాసు పై జర్మన్ యుద్ధనౌక ‘ఎండెన్’ దాడి

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో జర్మనీకి చెందిన ‘SMS ఎండెన్’ అనే శత్రు యుద్ధనౌక మద్రాసు (ఇప్పటి చెన్నై) నగరంలోని ఆయిల్ ట్యాంకులపై బాంబుల వర్షం కురిపించింది. ఈ దాడిలో లక్షలాది గాలన్ల ఇంధనం నశించింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో భారత భూభాగంపై నేరుగా జరిగిన అరుదైన దాడి ఇది.

1980 – ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధం ప్రారంభం

సద్దాం హుస్సేన్ నేతృత్వంలోని ఇరాక్ సైన్యం సరిహద్దు వివాదాలు మరియు రాజకీయ ఆధిపత్యం కారణంగా ఇరాన్‌పై పూర్తి స్థాయి దాడికి దిగింది. ఇది 20వ శతాబ్దంలో సుదీర్ఘకాలం (1980–1988) సాగిన సాంప్రదాయ యుద్ధంగా నిలిచింది.

1991 – ‘డెడ్ సీ స్క్రోల్స్’ మొదటిసారి బహిర్గతం

శతాబ్దాల నాటి ప్రాచీన హీబ్రూ మరియు అరమిక్ మతగ్రంథాల ప్రతులైన ‘మృతసముద్ర చుట్టలు’ (Dead Sea Scrolls) ను కాలిఫోర్నియాలోని హంటింగ్టన్ లైబ్రరీ పరిశోధకులు మరియు ప్రజల వీక్షణార్థం మొదటిసారిగా అందుబాటులోకి తెచ్చింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 1: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1908: బల్గేరియా ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించింది. 
• 1960: ఫ్రెంచ్ సూడాన్ తన పేరును ‘మాలి రిపబ్లిక్’గా మార్చుకుని పూర్తి స్వాతంత్ర్యం పొందింది.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1539 – గురు నానక్ దేవ్: సిక్కు మత వ్యవస్థాపకుడు మరియు పదిమంది సిక్కు గురువులలో మొదటివారు. సమాజంలో సమానత్వం, భక్తి మార్గాన్ని ప్రబోధించారు.
• 1776 – నాథన్ హేల్: అమెరికా విప్లవ వీరుడు, బ్రిటీష్ వారికి వ్యతిరేకంగా గూఢచర్యం చేస్తూ పట్టుబడి ఉరితీయబడ్డాడు. (“నా దేశం కోసం ఇవ్వడానికి నా దగ్గర ఒక్క జీవితమే ఉందే అని బాధపడుతున్నాను” అన్నది ఇతని ప్రసిద్ధ వ్యాఖ్య).
• 1952 – అడివి బాపిరాజు: బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, ప్రముఖ తెలుగు నవలా రచయిత, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, చిత్రకారుడు (‘నారాయణరావు’, ‘హిమబిందు’ నవలల రచయిత).
• 2011 – మన్సూర్ అలీ ఖాన్ పటౌడీ: భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ కెప్టెన్ (‘టైగర్ పటౌడీ’); అతిచిన్న వయస్సులోనే భారత టెస్టు జట్టుకు సారథ్యం వహించిన ఘనత సాధించారు.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• ప్రపంచ ఖడ్గమృగాల దినోత్సవం (World Rhino Day): ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 22న జరుపుతారు. అంతరించిపోతున్న ఐదు జాతుల ఖడ్గమృగాలను (బ్లాక్, వైట్, గ్రేటర్ ఒక కొమ్ము, సుమత్రన్, జావాన్ ఖడ్గమృగాలు) సంరక్షించడం. వేటగాళ్ల ముప్పు మరియు ఆవాసాల నాశనం నుండి వీటిని కాపాడటానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అవగాహన పెంచుతుంది.
• ప్రపంచ గులాబీ దినోత్సవం (World Rose Day – Cancer Welfare Day): కెనడాకు చెందిన 12 ఏళ్ల క్యాన్సర్ బాధితురాలు ‘మెలిండా రోజ్’ జ్ఞాపకార్థం ఈ రోజును పాటిస్తారు. క్యాన్సర్ రోగులలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపడం మరియు వారికి గులాబీ పూలను అందిస్తూ కొండంత ధైర్యాన్ని ఇవ్వడం. క్యాన్సర్ పోరాటంలో రోగులకు మానసిక మద్దతు యొక్క ప్రాముఖ్యతను తెలుపుతుంది.
• అమెరికన్ వ్యాపార మహిళా దినోత్సవం (American Business Women’s Day): అమెరికాలో వ్యాపార, పరిశ్రమ రంగాల్లో మహిళల కృషిని గుర్తించి గౌరవించే రోజు. 
• మాలి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (Mali Independence Day): 1960లో ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందిన మాలి దేశం తన జాతీయ గుర్తింపును జరుపుకునే రోజు.

💡 మీకు తెలుసా?

• మద్రాసుపై దాడి: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ ఇండియా భూభాగంపై బాంబులు కురిపించిన ఏకైక జర్మన్ కరూజర్ ‘SMS ఎండెన్’. అందుకే తమిళంలో “ఎండెన్” అంటే భయంకరమైన వ్యక్తి అనే నానుడి వచ్చింది!
• అత్యధిక కాలం ముఖ్యమంత్రి: భారతదేశంలో సుదీర్ఘకాలం (24 ఏళ్ల 165 రోజులు) ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన రికార్డు పవన్ కుమార్ చామ్లింగ్ (సిక్కిం) పేరిట ఉంది.
• ఆటోమేటిక్ సైన్స్: విజ్ఞాన శాస్త్రంలో డైనమో మరియు ఎలక్ట్రిక్ మోటార్ కనుగొన్న మైకేల్ ఫెరడే ప్రాథమిక విద్యను మాత్రమే అభ్యసించి, ఓ పుస్తకాల బైండింగ్ షాప్‌లో పనిచేస్తూ శాస్త్రవేత్తగా ఎదిగారు!

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: సెప్టెంబర్ 22న జరుపుకునే ప్రపంచ ఖడ్గమృగాల దినోత్సవం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి?

జవాబు: ప్రపంచంలో ఉన్న ఐదు ప్రధాన ఖడ్గమృగ జాతుల సంరక్షణ మరియు వాటి అక్రమ వేటను అరికట్టడంపై అవగాహన పెంచడం.

ప్రశ్న 2: 1914 సెప్టెంబర్ 22న భారతదేశంలో జరిగిన చారిత్రక సంఘటన ఏది?

జవాబు: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీకి చెందిన ‘SMS ఎండెన్’ యుద్ధనౌక మద్రాసు (చెన్నై) నగర రేవుపై బాంబు దాడి చేసింది.

ప్రశ్న 3: విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ (Electromagnetic Induction) సూత్రాన్ని కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

జవాబు: మైకేల్ ఫెరడే (జననం: సెప్టెంబర్ 22, 1791).

ప్రశ్న 4: భారతదేశంలో అత్యధిక కాలం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన నాయకుడు ఎవరు?

జవాబు: పవన్ కుమార్ చామ్లింగ్ (సిక్కిం మాజీ ముఖ్యమంత్రి).

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 30: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 5: సిక్కు మత స్థాపకుడైన గురు నానక్ దేవ్ ఎప్పుడు పరమపదించారు?

జవాబు: 1539 సెప్టెంబర్ 22న కార్తార్‌పూర్‌లో పరమపదించారు.

ప్రశ్న 6: సెప్టెంబర్ 22న పాటించే ‘వరల్డ్ రోజ్ డే’ ఏ వ్యాధిగ్రస్తుల సంక్షేమానికి ఉద్దేశించబడింది?

జవాబు: క్యాన్సర్ వ్యాధిగ్రస్తులకు ధైర్యం నింపేందుకు మరియు వారి సంక్షేమానికి ఉద్దేశించబడింది.

ప్రశ్న 7: ‘విమోచన ప్రకటన’ (Emancipation Proclamation) ను జారీ చేసిన అమెరికా అధ్యక్షుడు ఎవరు?

జవాబు: అబ్రహం లింకన్ (1862 సెప్టెంబర్ 22న ప్రకటించారు).

ప్రశ్న 8: ‘గ్యాంగ్ లీడర్’, ‘ఖైదీ నెం. 786’ వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించిన తెలుగు దర్శకుడు ఎవరు?

జవాబు: విజయ బాపినీడు (జననం: సెప్టెంబర్ 22, 1936).

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 29: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు