చివరిగా నవీకరణ: సెప్టెంబర్ 19, 2026
చరిత్రలో ఈరోజు – సెప్టెంబర్ 19వ తేదీ భారతీయ మరియు ప్రపంచ చరిత్రలో ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజు. అనేక కీలక రాజకీయ పరిణామాలు, శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలు, స్వాతంత్య్రోద్యమ ఘట్టాలు మరియు సాహిత్య రంగానికి చెందిన ప్రముఖుల జననాలు ఈ రోజున చోటుచేసుకున్నాయి. UPSC, APPSC, TSPSC మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులకు ఈ సమాచారం ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.
ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి
ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:
- సెప్టెంబర్ 19న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
- సెప్టెంబర్ 19న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
- జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
- పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు
Table of Contents
🌟 సెప్టెంబర్ 19 ముఖ్యాంశాలు
- మహిళలకు ఓటు హక్కు కల్పన (1893): న్యూజిలాండ్ పార్లమెంట్ మహిళలకు ఓటు హక్కు కల్పిస్తూ చట్టం చేసింది. మహిళలకు సార్వత్రిక ఓటు హక్కు ఇచ్చిన మొదటి దేశంగా న్యూజిలాండ్ నిలిచింది.
- తెలుగు సాహిత్య దిగ్గజం జననం (1911): ప్రముఖ తెలుగు కవి, రచయిత, పద్మభూషణ్ గ్రహీత బోయి భీమన్న జన్మించారు.
- చారిత్రాత్మక నదీ జలాల ఒప్పందం (1960): భారత్ మరియు పాకిస్తాన్ ల మధ్య చారిత్రాత్మక “సింధూ జలాల ఒప్పందం” (Indus Waters Treaty) కుదుర్చుకోబడింది.
- రాజధానిని వణికించిన భారీ భూకంపం (1985): మెక్సికో సిటీలో సంభవించిన తీవ్ర భూకంపం (8.0 మెగ్నిట్యూడ్) వలన వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
- భారత తొలి మహిళా ఒలింపిక్ పతక విజేత (2000): సిడ్నీ ఒలింపిక్స్ వెయిట్లిఫ్టింగ్ విభాగంలో కర్ణం మల్లేశ్వరి కాంస్య పతకం సాధించి, ఒలింపిక్ పతకం గెలుచుకున్న తొలి భారతీయ మహిళగా చరిత్ర సృష్టించారు.
🗓️ సెప్టెంబర్ 19న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు
1356 – పోయిటియర్స్ యుద్ధం (Battle of Poitiers)
వందేళ్ల యుద్ధంలో (Hundred Years’ War) భాగంగా ఇంగ్లాండ్ మరియు ఫ్రాన్స్ సైన్యాల మధ్య పోయిటియర్స్ యుద్ధం జరిగింది. ఎడ్వర్డ్ (ది బ్లాక్ ప్రిన్స్) నాయకత్వంలో ఆంగ్లేయ సైన్యం ఫ్రాన్స్ రాజు రెండవ జాన్‌ను బంధించి విజయం సాధించింది. ఈ యుద్ధం మధ్యయుగ ఐరోపా సైనిక చరిత్రలో కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది.
1783 – హాట్ ఎయిర్ బెలూన్ మొదటి మానవరహిత ప్రయోగం
ఫ్రాన్స్‌లోని వెర్సైల్లెస్‌లో మోంట్‌గోల్ఫియర్ సోదరులు మొదటిసారిగా జీవులను (ఒక గొర్రె, బాతు మరియు కోడి) హాట్ ఎయిర్ బెలూన్‌లో ఆకాశంలోకి పంపారు. ఫ్రాన్స్ రాజు 16వ లూయీ ఎదుట జరిగిన ఈ ప్రయోగం మానవ విమానయాన చరిత్రకు మొదటి పునాది వేసింది.
1893 – మహిళలకు ఓటు హక్కు కల్పించిన న్యూజిలాండ్
న్యూజిలాండ్ గవర్నర్ లార్డ్ గ్లాస్గో సమ్మతితో మహిళలకు ఓటు హక్కు కల్పించే ఎన్నికల చట్టం ఆమోదించబడింది. ప్రపంచంలోనే మొదటిసారిగా మహిళలకు సార్వత్రిక ఓటు హక్కును అమలు చేసిన స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన దేశంగా న్యూజిలాండ్ చరిత్ర సృష్టించింది.
1957 – అమెరికా తొలి భూగర్భ అణు పరీక్ష (Rainier Test)
అమెరికా తన మొదటి భూగర్భ అణుపరీక్షను నెవాడా టెస్ట్ సైట్‌లో “రైనియర్” (Rainier) పేరుతో విజయవంతంగా నిర్వహించింది. వాతావరణంలో అణు వికిరణాల వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి భూగర్భ పరీక్షల పద్ధతిని అమలు చేయడం ద్వారా ఇది ప్రపంచ ఆయుధ రంగంలో మార్పు తెచ్చింది.
1960 – సింధూ జలాల ఒప్పందం (Indus Waters Treaty)
భారత ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మరియు పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు ఆయూబ్ ఖాన్ కరాచీలో ప్రపంచ బ్యాంకు మధ్యవర్తిత్వంలో సింధూ జలాల ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం తూర్పు నదులైన రావి, బియాస్, సట్లెజ్ లపై భారత్‌కు, పశ్చిమ నదులైన సింధు, జీలం, చీనాబ్‌లపై పాకిస్తాన్‌కు హక్కులు లభించాయి.
1985 – మెక్సికో సిటీ భారీ భూకంపం
మెక్సికో రాజధాని మెక్సికో సిటీని 8.0 తీవ్రతతో భారీ భూకంపం వణికించింది. ఈ దురదృష్టకర సంఘటనలో 10,000 కంటే ఎక్కువ మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ విపత్తు తరువాత భవనాల నిర్మాణ నిబంధనలు మరియు విపత్తు నిర్వహణ వ్యవస్థలలో అంతర్జాతీయంగా అనేక మార్పులు వచ్చాయి.
1991 – మంచు మనిషి “ఓట్జి” (Ötzi) ఆవిష్కరణ
ఆల్ప్స్ పర్వతాలలో దాదాపు 5,300 ఏళ్ల నాటి సహజంగా భద్రపరచబడిన మానవ శవం (మమ్మీ) బయటపడింది. సైంటిస్టులు దీనికి “ఓట్జి ది ఐస్మ్యాన్” అని పేరు పెట్టారు. రాగి యుగం (Copper Age) నాటి మానవ జీవితం, ఆరోగ్య పరిస్థితులపై పరిశోధనలకు ఇది ఒక కీలక ఆధారంగా మారింది.
2000 – ఒలింపిక్స్ లో కర్ణం మల్లేశ్వరి కాంస్య పతకం
సిడ్నీ ఒలింపిక్స్ 2000లో భారత వెయిట్‌లిఫ్టర్ కర్ణం మల్లేశ్వరి 69 కేజీల విభాగంలో కాంస్య పతకం సాధించారు. ఒలింపిక్ పతకం గెలుచుకున్న తొలి భారతీయ మహిళగా ఆమె చరిత్ర పుటలకెక్కారు.
2008 – జామియా నగర్ “బట్లా హౌస్ ఎన్‌కౌంటర్”
న్యూఢిల్లీలోని బట్లా హౌస్ ప్రాంతంలో ఇండియన్ ముజాహిదీన్ ఉగ్రవాదులకు మరియు ఢిల్లీ పోలీసులకు మధ్య ఎదురుకాల్పులు జరిగాయి. ఈ ఘటనలో ఎన్‌కౌంటర్ స్పెషలిస్ట్ మోహన్ చంద్ శర్మ వీరమరణం పొందారు.
ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు
- 1983: సెయింట్ కిట్స్ అండ్ నెవిస్ దేశం యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ నుండి స్వాతంత్య్రం పొందింది.
- 2014: ఆసియా క్రీడలు (17వ ఎడిషన్) దక్షిణ కొరియాలోని ఇంచియాన్‌లో ప్రారంభమయ్యాయి.
🎂 ప్రముఖుల జననాలు
| సంవత్సరం | ప్రముఖులు | ప్రత్యేకత |
| 1911 | బోయి భీమన్న | ప్రముఖ తెలుగు కవి, రచయిత, పద్మభూషణ్ గ్రహీత మరియు రసవాది. |
| 1922 | ఎమిల్ జాటోపెక్ | చెకోస్లోవేకియాకు చెందిన ప్రపంచ ప్రసిద్ధ అథ్లెట్ (4 ఒలింపిక్ స్వర్ణ పతక విజేత). |
| 1965 | సునీతా విలియమ్స్ | భారతీయ సంతతికి చెందిన ప్రముఖ నాసా (NASA) వ్యోమగామి. |
| 1977 | ఆకాశ్ చోప్రా | మాజీ భారత క్రికెటర్ మరియు ప్రముఖ క్రికెట్ వ్యాఖ్యాత. |
🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు
- 1710 – ఓలౌస్ రోమర్: ప్రకాశ్ వేగాన్ని (Speed of Light) గణించిన డేనిష్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త.
- 1881 – జేమ్స్ ఎ. గార్‌ఫీల్డ్: యునైటెడ్ స్టేట్స్ 20వ అధ్యక్షుడు.
- 1936 – విష్ణు నారాయణ్ భత్కండే: హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని క్రమబద్ధీకరించిన ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుడు.
- 2021 – జిమ్మీ గ్రీవ్స్: ఇంగ్లాండ్ మరియు టోటెన్‌హామ్ హాట్స్‌పుర్ జట్టుకు చెందిన ప్రసిద్ధ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు.
📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు
- ఇంటర్నేషనల్ టాక్ లైక్ ఎ పైరేట్ డే (International Talk Like a Pirate Day): ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 19న నిర్వహించబడుతుంది. 1995లో అమెరికాకు చెందిన జాన్ బౌర్ మరియు మార్క్ సమ్మర్స్ అనే మిత్రులు సరదాగా ప్రారంభించారు. పైరేట్ సంస్కృతి, పాతకాలపు సముద్రపు దొంగల పరిభాష (“Ahoy, matey!”, “Aye!”) మరియు హాస్యాన్ని స్మరించుకోవడం.
- సెయింట్ కిట్స్ అండ్ నెవిస్ స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం (Independence Day of Saint Kitts and Nevis): 1983 సెప్టెంబర్ 19న బ్రిటన్ పాలన నుండి స్వాతంత్య్రం పొందింది. కరేబియన్ ద్వీపదేశమైన సెయింట్ కిట్స్ అండ్ నెవిస్ సార్వభౌమత్వాన్ని వేడుకగా జరుపుకోవడం.
- అంతర్జాతీయ రెడ్ పాండా దినోత్సవం (International Red Panda Day): అంతరించిపోతున్న అరుదైన రెడ్ పాండాల సంరక్షణకై సెప్టెంబర్ మూడవ శనివారం దీనిని నిర్వహిస్తారు. ఈ దినోత్సవం రెడ్ పాండాల సంరక్షణపై ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది.
💡 మీకు తెలుసా?
- సింధూ జలాల ఒప్పందం రికార్డు: ప్రపంచంలోనే అత్యంత విజయవంతమైన నీటి పంపకాల ఒప్పందాలలో ‘సింధూ జలాల ఒప్పందం’ ఒకటి. భారత్-పాకిస్తాన్ ల మధ్య రెండు యుద్ధాలు జరిగినప్పటికీ ఈ ఒప్పందం నిరంతరాయంగా కొనసాగడం ఒక అరుదైన విశేషం.
- మహిళల ఓటింగ్ హక్కు: న్యూజిలాండ్ 1893లోనే మహిళలకు ఓటు హక్కు కల్పించగా, అమెరికా (1920) మరియు బ్రిటన్ (1928) లలో ఇది చాలా సంవత్సరాల తరువాత ఆమోదం పొందింది.
- సునీతా విలియమ్స్ వ్యోమనౌక రికార్డు: సెప్టెంబర్ 19న జన్మించిన సునీతా విలియమ్స్, మహిళా వ్యోమగాముల్లో అత్యధిక కాలం స్పేస్ వాక్ (Spacewalk) చేసిన రికార్డులలో ఒకరిగా నిలిచారు.
- ఆల్పైన్ ఐస్మ్యాన్: 1991 సెప్టెంబర్ 19న లభించిన ‘ఓట్జి’ మమ్మీ శరీరంపై 61 కి పైగా టాటూలు (Tattoos) ఉన్నాయి, ఇవి ఆక్యుపంక్చర్ వైద్య విధానానికి సంబంధించినవని భావిస్తారు.
❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
ప్రశ్న 1: సింధూ జలాల ఒప్పందం ఏ సంవత్సరంలో, ఎక్కడ కుదిరింది?
జవాబు: ఈ ఒప్పందం 1960 సెప్టెంబర్ 19న పాకిస్తాన్లోని కరాచీ నగరంలో ప్రధాని నెహ్రూ మరియు ఆయూబ్ ఖాన్ ల మధ్య కుదిరింది.
ప్రశ్న 2: ప్రపంచంలో మహిళలకు సార్వత్రిక ఓటు హక్కు ఇచ్చిన మొదటి దేశం ఏది?
జవాబు: న్యూజిలాండ్ (1893 సెప్టెంబర్ 19న ఆమోదం పొందింది).
ప్రశ్న 3: బోయి భీమన్న గారికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు తెచ్చిపెట్టిన రచన ఏది?
జవాబు: ఆయన రాసిన ‘గుడిసెలు కాలిపోతున్నాయి’ కవితా సంపుటికి గాను 1975లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది.
ప్రశ్న 4: ఒలింపిక్స్ లో పతకం సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళ ఎవరు?
జవాబు: కర్ణం మల్లేశ్వరి (2000 సిడ్నీ ఒలింపిక్స్ లో వెయిట్లిఫ్టింగ్ విభాగంలో కాంస్యం సాధించారు).
ప్రశ్న 5: సెప్టెంబర్ 19న ఏ కరేబియన్ దేశం స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం జరుపుకుంటుంది?
జవాబు: సెయింట్ కిట్స్ అండ్ నెవిస్ (Saint Kitts and Nevis).
ప్రశ్న 6: హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో థాట్ (Thaat) వర్గీకరణ విధానాన్ని అందించిన విద్వాంసుడు ఎవరు?
జవాబు: విష్ణు నారాయణ్ భత్కండే (ఈయన సెప్టెంబర్ 19, 1936న మరణించారు).
ప్రశ్న 7: ‘ఓట్జి ది ఐస్మ్యాన్’ అనే సహజ మమ్మీ ఏ పర్వత శ్రేణిలో కనుగొనబడింది?
జవాబు: ఆల్ప్స్ పర్వతాలలో (ఆస్ట్రియా-ఇటలీ సరిహద్దులో).
ప్రశ్న 8: ప్రకాశ్ వేగాన్ని (Speed of Light) గణించిన తొలి శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
జవాబు: ఓలౌస్ రోమర్ (Olaus Roemer – సెప్టెంబర్ 19, 1710న మరణించారు).