చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 16: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: సెప్టెంబర్ 16, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – సెప్టెంబర్ 16 మానవ చరిత్రలో ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజు. విప్లవాత్మక స్వాతంత్ర్య పోరాటాలు, అంతర్జాతీయ దౌత్య ఒప్పందాలు, నూతన దేశాల ఆవిర్భావం మరియు విజ్ఞాన రంగానికి చెందిన మైలురాళ్ళు ఈ రోజుతో ముడిపడి ఉన్నాయి. పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థుల కోసం సెప్టెంబర్ 16 యొక్క చారిత్రక అంశాలు, జననాలు, మరణాలు మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల పూర్తి సమగ్ర సమాచారం ఇక్కడ అందించబడింది.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• సెప్టెంబర్ 16న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• సెప్టెంబర్ 16న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 సెప్టెంబర్ 16 ముఖ్యాంశాలు

• మెక్సికన్ స్వాతంత్ర్య యుద్ధం (1810): మెక్సికో స్వాతంత్ర్య సమరం ప్రారంభం (‘గ్రిటో డి డోలోరెస్’ ప్రకటన).
• మలేషియా సమాఖ్య ఆవిర్భావం (1963): మలయా, సబా, శారావాక్ మరియు సింగపూర్ కలయికతో ‘మలేషియా’ ఆవిర్భావం.
• ప్రపంచ ఓజోన్ దినోత్సవం (1987): ఓజోన్ పొర పరిరక్షణకు చారిత్రాత్మక ‘మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్’ సంతకం.

🗓️ సెప్టెంబర్ 16న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1620 – మేఫ్లవర్ నౌక ప్రయాణం ప్రారంభం

ఇంగ్లాండ్ లోని ప్లైమౌత్ ఓడరేవు నుండి 102 మంది ప్యూరిటన్ యాత్రికులతో (Pilgrims) కూడిన ‘మేఫ్లవర్’ (Mayflower) నౌక ఉత్తర అమెరికా వైపు తన చారిత్రాత్మక ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ప్రయాణం అమెరికాలో ప్లైమౌత్ కాలనీ స్థాపనకు దారితీసింది. ఇది ఆధునిక అమెరికా యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఏర్పడటానికి పునాదిగా నిలిచింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 2: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1810 – మెక్సికో స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం (‘గ్రిటో డి డోలోరెస్’)

మెక్సికన్ కేథలిక్ ఫాదర్ మిగ్యుయెల్ హిడాల్గో వై కాస్టిల్లా, డోలోరెస్ పట్టణంలో చర్చి గంటలు మోగించి స్పానిష్ నిరంకుశ పాలనపై తిరుగుబాటుకు పిలుపునిచ్చారు. ఈ పిలుపునే ‘గ్రిటో డి డోలోరెస్’ (Cry of Dolores) అంటారు. ఈ సంఘటన స్పానిష్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా 11 సంవత్సరాల పాటు సాగిన మెక్సికన్ స్వాతంత్ర్య యుద్ధానికి నాంది పలికింది. అందువల్ల మెక్సికో ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్ 16ను తన జాతీయ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా జరుపుకుంటుంది.

1893 – చెరోకీ స్ట్రిప్ ల్యాండ్ రన్ (Cherokee Strip Land Run)

అమెరికా ప్రభుత్వం ఒక్లహోమాలోని చెరోకీ తెగలకు చెందిన 60 లక్షల ఎకరాల భూమిని స్థిరనివాసాల కోసం తెరవడంతో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ‘ల్యాండ్ రన్’ జరిగింది. దాదాపు 1,00,000 మంది ప్రజలు గుర్రాలు, క్యారేజీలపై పోటీపడి ఒక్క మధ్యాహ్నంలోనే 40,000కు పైగా భూభాగాలను సొంతం చేసుకున్నారు. ఈ సంఘటన 1907లో ఒక్లహోమా రాష్ట్ర ఆవిర్భావానికి దారితీసినప్పటికీ, స్వదేశీ అమెరికన్ల (Native Americans) భూముల ఆక్రమణకు చిహ్నంగా నిలిచింది.

1908 – జనరల్ మోటార్స్ (GM) స్థాపన

అమెరికాలోని న్యూ జర్సీ లో విలియమ్ సి. డ్యూరాంట్ ‘జనరల్ మోటార్స్’ (General Motors Company) సంస్థను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ స్థాపన ప్రపంచ ఆటోమొబైల్ రంగాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చివేసింది మరియు ప్రపంచంలోనే అత్యంత పెద్ద పారిశ్రామిక దిగ్గజాలలో ఒకటిగా అవతరించింది.

1963 – మలేషియా సమాఖ్య ఆవిర్భావం

మలయా సమాఖ్య, ఉత్తర బోర్నియో (సబా), శారావాక్ మరియు సింగపూర్ కలిసి ఒకే సార్వభౌమ దేశంగా ‘మలేషియా’ను ఏర్పాటు చేశాయి. ఆగ్నేయాసియా రాజకీయ భౌగోళిక స్వరూపంలో ఇది అత్యంత కీలక మలుపు. తరువాత 1965లో సింగపూర్ ఈ సమాఖ్య నుండి విడిపోయి స్వతంత్ర దేశంగా మారింది.

1975 – పాపువా న్యూ గినియా స్వాతంత్ర్యం

పాపువా న్యూ గినియా ఆస్ట్రేలియా యాజమాన్య పరిపాలన నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం పొందింది. ఇది ఓషియానియా ప్రాంతంలో ఒక కొత్త సార్వభౌమ ప్రజాస్వామ్య దేశ ఆవిర్భావానికి గుర్తుగా నిలిచింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  అక్టోబర్ 1: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1987 – మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ ఆమోదం

కెనడాలోని మాంట్రియల్ లో ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేసే పదార్థాల (ODS) వాడకాన్ని తగ్గించడానికి అంతర్జాతీయ పర్యావరణ ఒప్పందం ‘మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్’ సంతకం చేయబడింది. పర్యావరణ పరిరక్షణలో అత్యంత విజయవంతమైన ఐక్యరాజ్యసమితి ఒప్పందాలలో ఇది ఒకటి. దీని జ్ఞాపకార్థమే సెప్టెంబర్ 16ను ‘ప్రపంచ ఓజోన్ దినోత్సవం’గా జరుపుకుంటారు.

1992 – బ్లాక్ వెడ్నెస్డే (Black Wednesday) ఆర్థిక సంక్షోభం

యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ బ్రిటిష్ పౌండ్ స్టెర్లింగ్‌ను యూరోపియన్ ఎక్స్ఛేంజ్ రేట్ మెకానిజమ్ (ERM) నుండి రద్దు చేయాల్సి వచ్చింది. కరెన్సీ స్పెక్యులేటర్ల ఒత్తిడి కారణంగా బ్రిటన్ కరెన్సీ తీవ్రంగా క్షీణించి ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేసిన సంఘటనగా చరిత్రలో నిలిచింది.

2016 – ఆపిల్ ఐఫోన్ 7 విడుదల

ఆపిల్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఐఫోన్ 7 మరియు 7 ప్లస్ మోడళ్లను మార్కెట్ లోకి విడుదల చేశారు. ఈ మోడల్ లో సాంప్రదాయ 3.5mm హెడ్‌ఫోన్ జాక్‌ను తొలగించి, వాటర్ రెసిస్టెన్స్ ఫీచర్ తెచ్చిన ఆపిల్ నిర్ణయం స్మార్ట్‌ఫోన్ సాంకేతికతలో సరికొత్త పోకడకు దారితీసింది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1400: ఒవైన్ గ్లిండోర్ తన అనుచరులచే ‘ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్’గా ప్రకటించబడ్డాడు.
• 1776: అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధంలో జార్జ్ వాషింగ్టన్ నాయకత్వంలో హార్లెమ్ హైట్స్ యుద్దంలో విజయం సాధించారు.
• 1863: ఇస్తాంబుల్‌లో అమెరికా వెలుపల మొదటి అమెరికన్ విద్యాసంస్థ ‘రాబర్ట్ కాలేజ్’ స్థాపించబడింది.
• 1920: న్యూయార్క్ సిటీలోని వాల్ స్ట్రీట్ లో బాంబు పేలుడు సంభవించి 38 మంది మరణించారు.
• 1961: పాకిస్తాన్ తన జాతీయ అంతరిక్ష సంస్థ ‘సుపార్కో’ (SUPARCO) ను అబ్దుస్ సలామ్ నేతృత్వంలో స్థాపించింది.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు: లారెన్ బకాల్ (1924) – హాలీవుడ్ లెజెండరీ నటి, నిక్ జోనాస్ (1992) – ప్రముఖ అమెరికన్ పాప్ గాయకుడు.

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1763 – సలాబత్ జంగ్: హైదరాబాదు నిజామ్; ఇతని తరువాత నిజాం అలీ ఖాన్ (ఆసఫ్ జా II) నిజాం అయ్యాడు.
• 1931 – ఒమర్ ముఖ్తార్: లిబియా దేశ జాతీయ వీరుడు, ఇటాలియన్ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన విప్లవకారుడు.
• 1932 – సర్ రోనాల్డ్ రాస్: మలేరియా దోమల ద్వారా వ్యాపిస్తుందని సికింద్రాబాద్‌లో కనుగొని నోబెల్ పొందిన శాస్త్రవేత్త.
• 1977 – మరియా కల్లాస్: ప్రసిద్ధ గ్రీక్-అమెరికన్ ఒపెరా గాయని.
• 2019 – డా. కోడెల శివప్రసాదరావు: నవ్యాంధ్రప్రదేశ్ మొదటి శాసనసభ స్పీకర్, మాజీ మంత్రి.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• అంతర్జాతీయ ఓజోన్ పొర పరిరక్షణ దినోత్సవం (World Ozone Day): 1987 సెప్టెంబర్ 16న సంతకం చేయబడిన మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ జ్ఞాపకార్థం ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) 1994లో దీనిని ప్రకటించింది. సూర్యుని ప్రమాదకరమైన అతినీలలోహిత (UV) వికిరణాల నుండి భూమిపై జీవరాశిని కాపాడే ఓజోన్ పొర యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించడం. క్లోరోఫ్లోరో కార్బన్లు (CFCs) వంటి ఓజోన్ క్షీణతకు కారణమయ్యే రసాయనాల వాడకాన్ని తగ్గించి భూగోళ పర్యావరణాన్ని రక్షించడం.
• మలేషియా దినోత్సవం (Malaysia Day): 1963 సెప్టెంబర్ 16న మలేషియా సమాఖ్య ఏర్పాటును పురస్కరించుకుని ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. మలయా, సబా, శారావాక్ ప్రాంతాల ఐక్యతను చాటడం. మలేషియా యొక్క జాతీయ సమగ్రత, వైవిధ్యంలో ఏకత్వానికి ఇది ప్రతీక.
• మెక్సికో స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం (Mexico Independence Day): 1810 సెప్టెంబర్ 16న స్పానిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఫాదర్ మిగ్యుయెల్ హిడాల్గో చేసిన ప్రకటన ఆధారంగా ప్రారంభమైంది. స్పెయిన్ గుత్తాధిపత్యం నుండి దేశానికి విముక్తి లభించిన రోజుగా స్మరించుకోవడం.
• జాతీయ గ్వాకామోల్ దినోత్సవం (National Guacamole Day – USA): అవకాడోతో తయారుచేసే సాంప్రదాయక మెక్సికన్ వంటకం ‘గ్వాకామోల్’ ప్రాచుర్యాన్ని జరుపుకోవడం.

💡 మీకు తెలుసా?

• సికింద్రాబాద్ కనెక్షన్: మలేరియా వ్యాధి అనాఫిలిస్ దోమ ద్వారా వ్యాపిస్తుందని సర్ రోనాల్డ్ రాస్ 1897లో సికింద్రాబాద్‌లోని బేగంపేట్ ల్యాబ్‌లో పరిశోధన చేస్తూ కనుగొన్నారు. దీనికిగాను ఆయనకు 1902లో వైద్యరంగంలో నోబెల్ లభించింది.
• అతిపెద్ద ల్యాండ్ రన్: 1893 సెప్టెంబర్ 16న అమెరికాలోని ఓక్లహోమాలో ఉన్న చెరోకీ స్ట్రిప్‌లో భూభాగాలను సొంతం చేసుకోవడానికి ఒకేసారి 1,00,000 మందికి పైగా ప్రజలు గుర్రాలు, క్యారేజీలపై రేసులో పాల్గొన్నారు. ఇది ప్రపంచ చరిత్రలోనే అతిపెద్ద ల్యాండ్ రన్.
• కర్ణాటక సంగీత శిఖరం: ఎం.ఎస్. సుబ్బలక్ష్మి గారు ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీలో (1966) గానం చేసిన మొదటి భారతీయ కళాకారిణి.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 16న ఏ ముఖ్యమైన పర్యావరణ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు?

జవాబు: అంతర్జాతీయ ఓజోన్ పొర పరిరక్షణ దినోత్సవం (World Ozone Day).

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 30: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 2: ఓజోన్ పొర పరిరక్షణకు సంబంధించి 1987లో సంతకం చేసిన చారిత్రాత్మక ఒప్పందం ఏది?

జవాబు: మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ (Montreal Protocol).

ప్రశ్న 3: భారతరత్న పురస్కారం పొందిన తొలి సంగీత కళాకారిణి ఎవరు? ఆమె జన్మదినం ఏది?

జవాబు: ఎం.ఎస్. సుబ్బలక్ష్మి; ఈమె 1916 సెప్టెంబర్ 16న జన్మించారు.

ప్రశ్న 4: ‘నవ సింగపూర్ శిల్పి’గా పేరుగాంచిన లీ క్వాన్ యూ ఏ రోజున జన్మించారు?

జవాబు: 1923 సెప్టెంబర్ 16న.

ప్రశ్న 5: మెక్సికో స్వాతంత్ర్య సమరానికి నాంది పలికిన ‘గ్రిటో డి డోలోరెస్‘ ప్రకటన ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?

జవాబు: 1810 సెప్టెంబర్ 16న.

ప్రశ్న 6: మలేషియా సమాఖ్య ఏ రోజున అధికారికంగా ఏర్పడింది?

జవాబు: 1963 సెప్టెంబర్ 16న.

చరిత్రలో ఈరోజు —  సెప్టెంబర్ 29: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 7: నవ్యాంధ్రప్రదేశ్ మొదటి శాసనసభ స్పీకర్‌గా పనిచేసిన ప్రముఖ రాజకీయనాయకుడు ఎవరు?

జవాబు: డా. కోడెల శివప్రసాదరావు.

ప్రశ్న 8: మలేరియా వ్యాప్తిపై పరిశోధన చేసి నోబెల్ బహుమతి పొంది, సెప్టెంబర్ 16న మరణించిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

జవాబు: సర్ రోనాల్డ్ రాస్.