చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 16: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: ఆగస్టు 16, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – ఆగస్టు 16 ప్రపంచ చరిత్రలో రాజకీయాలు, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాలు, విజ్ఞానం, కమ్యూనికేషన్, క్రీడలు మరియు సంస్కృతి రంగాల్లో అనేక కీలక పరిణామాలకు సాక్ష్యంగా నిలిచింది. భారత విభజన దిశగా దారితీసిన విషాదకర ‘ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినం’ (Direct Action Day) నుండి ఆధునిక అంతర్జాతీయ సమాచార రంగంలో విప్లవాత్మక మలుపైన ‘అట్లాంటిక్ కేబుల్ ప్రసారం’ వరకు, అమెరికా స్వాతంత్ర్య యుద్ధం నుంచి ప్రపంచ రికార్డుల వరకు ఎన్నో చారిత్రక ఘట్టాలు ఈ రోజున చోటుచేసుకున్నాయి.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• ఆగస్టు 16న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• ఆగస్టు 16న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 ఆగస్టు 16 ముఖ్యాంశాలు

• 1858: అట్లాంటిక్ టెలిగ్రాఫ్ కేబుల్: తొలి అట్లాంటిక్ సముద్రాంతర టెలిగ్రాఫ్ సందేశం పంపబడింది.
• 1946: డైరెక్ట్ యాక్షన్ డే: ముస్లిం లీగ్ పిలుపుతో కలకత్తాలో చెలరేగిన ఘోరమైన మత ఘర్షణలు భారత విభజనకు ఒక ముఖ్య కారణంగా నిలిచాయి.
• 1960: సైప్రస్ స్వాతంత్ర్యం: కొన్ని శతాబ్దాల విదేశీ పాలన మరియు బ్రిటీష్ నియంత్రణ తర్వాత సైప్రస్ స్వతంత్ర గణతంత్ర రాజ్యంగా ఆవిర్భవించింది.
• 2018: అటల్ బిహారీ వాజపేయి అస్తమయం: భారతదేశ మాజీ ప్రధాని, భారతరత్న గ్రహీత అటల్ బిహారీ వాజపేయి కన్నుమూశారు.

🗓️ ఆగస్టు 16న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1858 – మొదటి అట్లాంటిక్ సబ్‌మెరైన్ టెలిగ్రాఫ్ సందేశం

అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం గుండా వేయబడిన సబ్‌మెరైన్ టెలిగ్రాఫ్ కేబుల్ ద్వారా బ్రిటన్ రాణి విక్టోరియా, అమెరికా అధ్యక్షుడు జేమ్స్ బుకానన్‌కు అభినందన సందేశాన్ని పంపారు. ఐరోపా, ఉత్తర అమెరికా ఖండాలను అనుసంధానించిన ఈ సాంకేతిక పరిణామం ప్రపంచ కమ్యూనికేషన్ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులకు నాంది పలికింది. ఇది ఆధునిక అంతర్జాతీయ సమాచార వ్యవస్థలకు మరియు గ్లోబల్ కనెక్టివిటీకి పునాది వేసింది.

1932 – బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ‘కమ్యూనల్ అవార్డు’ ప్రకటన

బ్రిటీష్ ప్రధాని రామ్‌సే మెక్‌డోనాల్డ్ భారతదేశంలో హిందువులు, ముస్లింలు, సిక్కులు మరియు వెనుకబడిన వర్గాలకు (Depressed Classes) ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలను కేటాయిస్తూ ‘కమ్యూనల్ అవార్డు’ను ప్రకటించారు. దీనికి నిరసనగా మహాత్మా గాంధీ ఎరవాడ జైలులో ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేపట్టారు. ఇది తదనంతర కాలంలో గాంధీ-అంబేద్కర్ మధ్య చారిత్రాత్మక ‘పూనా ఒప్పందానికి’ (Poona Pact) దారితీసింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 18: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1946 – ముస్లిం లీగ్ ‘డైరెక్ట్ యాక్షన్ డే’ (ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినం)

మహమ్మద్ అలీ జిన్నా నాయకత్వంలోని ముస్లిం లీగ్ ప్రత్యేక ముస్లిం దేశం (పాకిస్తాన్) డిమాండ్‌ను తీవ్రతరం చేస్తూ ఈ రోజును ‘డైరెక్ట్ యాక్షన్ డే’గా ప్రకటించింది. దీని ఫలితంగా కలకత్తాలో (ప్రస్తుతం కోల్‌కతా) “గ్రేట్ కలకత్తా కిలింగ్స్” అని పిలిచే ఘోరమైన మత ఘర్షణలు చెలరేగి వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ దారుణమైన హింస భారత విభజనను అనివార్యం చేయడంలో అత్యంత నిర్ణయాత్మక మరియు విషాదకరమైన మలుపుగా నిలిచింది.

1960 – బ్రిటన్ నుండి సైప్రస్ దేశానికి స్వాతంత్ర్యం

మధ్యధరా సముద్రంలోని వ్యూహాత్మక ద్వీప దేశమైన సైప్రస్, సుదీర్ఘ పోరాటం మరియు లండన్-జూరిచ్ ఒప్పందాల అనంతరం బ్రిటీష్ వలస పాలన నుండి విముక్తి పొందింది. ఆర్చ్ బిషప్ మకారియోస్ III దీని మొదటి అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లోనూ, ఐరోపా-ఆసియా సరిహద్దు వ్యూహాల్లోనూ కీలకమైన సైప్రస్ సార్వభౌమాధికారం సాధించిన రోజిది.

1960 – జోసెఫ్ కిట్టింజర్ చారిత్రాత్మక పారాచూట్ జంప్

అమెరికా వైమానిక దళానికి చెందిన జోసెఫ్ కిట్టింజర్ ‘ప్రాజెక్ట్ ఎక్సెల్సియర్’లో భాగంగా భూమికి 1,02,800 అడుగుల (సుమారు 31.3 కిలోమీటర్లు) ఎత్తులో ఉన్న బెలూన్ నుండి పారాచూట్ ద్వారా దూకి రికార్డు సృష్టించారు. అంతరిక్ష ప్రయాణాలకు అవసరమైన స్పేస్ సూట్ల రూపకల్పనకు మరియు మానవ మనుగడ పరిమితుల అధ్యయనానికి ఈ ప్రయోగం దోహదపడింది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1513: గ్వినెగేట్ యుద్ధంలో (Battle of the Spurs) ఇంగ్లాండ్ రాజు హెన్రీ VIII మరియు పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్య కూటమి ఫ్రాన్స్ సైన్యాన్ని ఓడించాయి.
• 1906: చిలీలోని వల్పరైసో నగరంలో సంభవించిన 8.2 తీవ్రత కలిగిన భారీ భూకంపం కారణంగా వేలాది మంది మరణించారు.
• 1916: కెనడా మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ మధ్య అంతరించిపోతున్న పక్షుల రక్షణ కోసం “వలస పక్షుల ఒప్పందం” (Migratory Bird Treaty) కుదిరింది.
• 1930: ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి సారిగా ధ్వని మరియు రంగుల కలయికతో కూడిన కార్టూన్ చిత్రం ‘ఫిడ్లెస్టిక్స్’ (Fiddlesticks) విడుదలయ్యింది.
• 1946: సికింద్రాబాద్ వేదికగా కార్మిక హక్కుల పరిరక్షణ కోసం ‘ఆల్ హైదరాబాద్ ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్’ (AHTUC) స్థాపించబడింది.
• 1954: అమెరికాకు చెందిన సుప్రసిద్ధ క్రీడా పత్రిక “స్పోర్ట్స్ ఇలస్ట్రేటెడ్” (Sports Illustrated) తన మొదటి సంచికను ప్రచురించింది.
• 1962: ఫ్రెంచ్ ఆధీనంలో ఉన్న పాండిచ్చేరి (పుదుచ్చేరి) భారతదేశంలో అధికారికంగా విలీనమైంది (De Jure Transfer).
• 1991: ఇంఫాల్ విమానాశ్రయం సమీపంలో ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఫ్లైట్ 257 కుప్పకూలిన దుర్ఘటనలో 69 మంది ప్రయాణికులు మరణించారు.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు: కాంచన (1939), తెలుగు, తమిళ, కన్నడ భాషల్లో వందలాది చిత్రాల్లో నటించిన ప్రముఖ దక్షిణ భారత నటీమణి; ఏంజెలా బాసెట్ (1958), అమెరికన్ నటి; టిమోతి హట్టన్ (1960), అమెరికన్ నటుడు; శ్రావణ భార్గవి (1989), టాలీవుడ్‌లో ఎన్నో పాపులర్ పాటలు పాడిన సినీ నేపథ్య గాయని మరియు డబ్బింగ్ ఆర్టిస్ట్.

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1886 – స్వామి రామకృష్ణ పరమహంస: 19వ శతాబ్దపు భారతదేశపు ఆధ్యాత్మిక గురువు మరియు సర్వమత సమభావ బోధకుడు. ఈయన స్వామి వివేకానందుడి గురువు. ఆయన ఆలోచనల ఆధారంగానే వివేకానందుడు ‘రామకృష్ణ మిషన్’ను స్థాపించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆధ్యాత్మిక సేవలను విస్తరించారు.
• 2001 – అన్నా మణి (Anna Mani): భారతదేశానికి చెందిన ప్రఖ్యాత భౌతిక శాస్త్రవేత్త మరియు వాతావరణ శాస్త్రవేత్త. సర్ సి.వి. రామన్ వద్ద శిక్షణ పొందిన ఈమెను ‘వెదర్ ఉమెన్ ఆఫ్ ఇండియా’ అని పిలుస్తారు. భారతదేశంలో సౌర మరియు పవన శక్తి కొలతలకు సంబంధించి ఈమె చేసిన పరిశోధనలు పునరుత్పాదక ఇంధన రంగానికి పునాది వేశాయి.
• 2018 – అటల్ బిహారీ వాజపేయి: భారతదేశ 10వ ప్రధానమంత్రి మరియు భారతరత్న గ్రహీత. ఈయన హయాంలోనే పోఖ్రాన్-II అణు పరీక్షలు, కార్గిల్ యుద్ధ విజయం మరియు స్వర్ణ చతుర్భుజి ప్రాజెక్టులు చేపట్టబడ్డాయి. కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వంలో పూర్తి ఐదేళ్ల పదవీకాలాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేసిన మొదటి ప్రధానిగా రికార్డు సృష్టించారు.

📌 ఇతర ప్రముఖుల మరణాలు: 1977: ‘కింగ్ ఆఫ్ రాక్ అండ్ రోల్’గా పిలవబడే అమెరికన్ గాయకుడు ఎల్విస్ ప్రెస్లీ (Elvis Presley) (1977), ప్రసిద్ధ వేద పండితులు, గాంధేయవాది మరియు ప్రాచీన సంస్కృత గ్రంథాల అనువాదకులు చర్ల గణపతిశాస్త్రి (1996), ఉగాండా మాజీ నియంత మరియు సైనిక పాలకుడు ఈదీ అమీన్ (Idi Amin) (2003), దక్షిణ భారత ప్రముఖ పాతతరం సినీ నేపథ్య గాయని జిక్కి (పి.జి. కృష్ణవేణి) (2004), తెలుగు సినిమా తొలితరం నటి మరియు జాతీయ స్థాయి స్నూకర్ క్రీడాకారిణి టి.జి. కమలాదేవి (2012), మరియు ప్రముఖ పరిశోధకుడు మరియు ‘అవధాన విద్యాసర్వస్వము’ గ్రంథకర్త రాపాక ఏకాంబరాచార్యులు (2020).

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• జాతీయ వైమానిక దినోత్సవం (National Airborne Day – USA): 1940 ఆగస్టు 16న అమెరికా సైన్యంలో మొదటి పారాచూట్ టెస్ట్ డ్రాప్ విజయవంతంగా పూర్తయినందుకు గుర్తుగా దీనిని జరుపుకుంటారు. 2002 లో అమెరికా అధ్యక్ష అధికారిక ప్రకటన ద్వారా ప్రారంభమైంది. దేశ రక్షణలో సైనిక పారాట్రూపర్స్ చూపించే శౌర్యాన్ని గౌరవించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
• బెన్నింగ్టన్ యుద్ధ దినోత్సవం (Bennington Battle Day – USA): అమెరికాలోని వెర్మాంట్ రాష్ట్రంలో నిర్వహించే అధికారిక సెలవు దినం. 1777 ఆగస్టు 16న అమెరికా విప్లవ యుద్ధంలో బ్రిటీష్ దళాలపై అమెరికా విజయం సాధించిన రోజు.

💡 మీకు తెలుసా?

• సి.వి. రామన్ ఏకైక మహిళా శిష్యురాలు: అన్నా మణి, నోబెల్ విజేత సర్ సి.వి. రామన్ ప్రయోగశాలలో పరిశోధనలు చేసిన అతికొద్దిమంది మహిళా శాస్త్రవేత్తలలో ప్రముఖులు.
• వరుస రికార్డుల జంప్: 1960లో జోసెఫ్ కిట్టింజర్ బెలూన్ నుండి దూకినప్పుడు, ఫ్రీ-ఫాల్ సమయంలోనే ఆయన ధ్వని వేగానికి చేరువయ్యేలా ప్రయాణించారు.
• వాజపేయి ఐక్యరాజ్యసమితి రికార్డు: ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశంలో (UNGA) 1977లో అప్పటి విదేశాంగ మంత్రిగా అటల్ బిహారీ వాజపేయి మొట్టమొదటిసారిగా హిందీలో ప్రసంగించి చరిత్ర సృష్టించారు.
• అజేయమైన ప్రపంచ రికార్డు: 2009 ఆగస్టు 16న బెర్లిన్‌లో జరిగిన ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో ఉసేన్ బోల్ట్ నెలకొల్పిన 100 మీటర్ల పరుగు రికార్డు (9.58 సెకన్లు) ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉంది.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: 1946 ఆగస్టు 16న ముస్లిం లీగ్ ప్రకటించిన ‘డైరెక్ట్ యాక్షన్ డే’ ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి?

జవాబు: క్యాబినెట్ మిషన్ ప్లాన్ విఫలమైన తర్వాత, బ్రిటీష్ ఇండియా నుండి ప్రత్యేక ‘పాకిస్తాన్’ దేశాన్ని సాధించడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 17: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 2: ‘గ్రేట్ కలకత్తా కిలింగ్స్’ ఏ చారిత్రక సంఘటనతో ముడిపడి ఉన్నాయి?

జవాబు: 1946 ఆగస్టు 16న ముస్లిం లీగ్ పిలుపునిచ్చిన ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినం (Direct Action Day) సందర్భంగా కలకత్తాలో చెలరేగిన హింసాత్మక మత ఘర్షణలతో ఇది ముడిపడి ఉంది.

ప్రశ్న 3: ‘వెదర్ ఉమెన్ ఆఫ్ ఇండియా’ అని ఏ భారతీయ శాస్త్రవేత్తను పిలుస్తారు?

జవాబు: ప్రసిద్ధ వాతావరణ శాస్త్రవేత్త అన్నా మణిని ‘వెదర్ ఉమెన్ ఆఫ్ ఇండియా’ అని పిలుస్తారు. ఈమె 2001 ఆగస్టు 16న మరణించారు.

ప్రశ్న 4: భారత మాజీ ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజపేయి ఏ సంవత్సరంలో మరణించారు?

జవాబు: వాజపేయి గారు 2018 ఆగస్టు 16న న్యూఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్ (AIIMS) ఆసుపత్రిలో కన్నుమూశారు.

ప్రశ్న 5: సైప్రస్ దేశం ఏ దేశం నుండి, ఏ సంవత్సరంలో స్వాతంత్ర్యం పొందింది?

జవాబు: సైప్రస్ దేశం 1960 ఆగస్టు 16న బ్రిటన్ (UK) నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందింది.

ప్రశ్న 6: తెలంగాణకు చెందిన ఏ ప్రముఖ పండితుడు ‘పోతన చరిత్రము’ కావ్యమును రచించారు?

జవాబు: వానమామలై వరదాచార్యులు ‘పోతన చరిత్రము’ మహాకావ్యాన్ని రచించారు. ఈయన జయంతి ఆగస్టు 16 (1912).

ప్రశ్న 7: 1932 ఆగస్టు 16న బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన వివాదాస్పద పథకం పేరు ఏమిటి?

జవాబు: ‘కమ్యూనల్ అవార్డు’ (Communal Award).

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 15: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 8: 1858 ఆగస్టు 16న ఏ రెండు ఖండాల మధ్య మొట్టమొదటి అట్లాంటిక్ కేబుల్ టెలిగ్రాఫ్ సందేశం మార్పిడి జరిగింది?

జవాబు: ఐరోపా (బ్రిటన్) మరియు ఉత్తర అమెరికా (యునైటెడ్ స్టేట్స్) ఖండాల మధ్య జరిగింది.

ప్రశ్న 9: బాటిల్ ఆఫ్ బెనింగ్టన్ ఎప్పుడు జరిగింది?

జవాబు: 1777 ఆగస్టు 16.

ప్రశ్న 10: ఉసేన్ బోల్ట్ 100 మీటర్ల ప్రపంచ రికార్డు ఎంత?

జవాబు: 9.58 సెకన్లు.

ప్రశ్న 11: రామకృష్ణ పరమహంస ఎప్పుడు మరణించారు?

జవాబు: 1886 ఆగస్టు 16.

ప్రశ్న 12: “క్వీన్ ఆఫ్ పాప్”గా ఎవరిని పిలుస్తారు?

జవాబు: మడోన్నా.

ప్రశ్న 13: Sports Illustrated తొలి సంచిక ఎప్పుడు వెలువడింది?

జవాబు: 1954 ఆగస్టు 16.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 14: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 14: Bennington Battle Day ఏ రాష్ట్రంలో జరుపుకుంటారు?

జవాబు: వెర్మాంట్ (అమెరికా).