చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 4: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: ఆగస్టు 4, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – ఆగస్టు 4 ప్రపంచ చరిత్రలో రాజకీయాలు, యుద్ధాలు, విజ్ఞానం, సాహిత్యం, క్రీడలు, ప్రజాస్వామ్యం వంటి అనేక రంగాల్లో విశేష ప్రాధాన్యత కలిగిన రోజు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ఆరంభం నుండి భారతదేశ అణుశక్తి రంగంలో కీలక మైలురాయి అయిన ‘అప్సర’ రియాక్టర్ ప్రారంభం వరకు అనేక చారిత్రాత్మక ఘట్టాలు ఈ రోజున జరిగాయి. అంతేకాకుండా, అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా, ప్రముఖ తెలుగు కవి ‘కరుణశ్రీ’ జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి వంటి ఎందరో మహనీయుల జన్మదినం కూడా ఈ రోజే.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• ఆగస్టు 4న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• ఆగస్టు 4న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 ఆగస్టు 4 ముఖ్యాంశాలు

• మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ విస్తరణ (1914): బ్రిటన్ జర్మనీపై యుద్ధం ప్రకటించడంతో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం పూర్తి స్థాయిలో ఊపందుకుంది. 
• ఆసియాలోనే తొలి అణు రియాక్టర్ (1956): ముంబైలోని ట్రాంబే వద్ద భారతదేశపు, అలాగే ఆసియాలోనే మొదటి పరిశోధనా అణు రియాక్టర్ ‘అప్సర’ ప్రారంభమైంది (క్రిటికాలిటీ సాధించింది).
• బరాక్ ఒబామా జన్మదినం (1961): అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల 44వ అధ్యక్షుడిగా మరియు మొదటి ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ అధ్యక్షుడిగా చరిత్ర సృష్టించిన బరాక్ ఒబామా ఈ రోజునే జన్మించారు.

🗓️ ఆగస్టు 4న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1704 – జిబ్రాల్టర్ స్వాధీనం

స్పానిష్ వారసత్వ యుద్ధం సమయంలో అడ్మిరల్ సర్ జార్జ్ రూక్ నేతృత్వంలోని బ్రిటిష్-డచ్ నౌకాదళం జిబ్రాల్టర్‌ను స్పెయిన్ నుండి స్వాధీనం చేసుకుంది.  అట్లాంటిక్ సముద్రం మరియు మధ్యధరా సముద్రాన్ని కలిపే వ్యూహాత్మక మార్గంగా జిబ్రాల్టర్ బ్రిటిష్ నౌకాదళానికి కీలక స్థావరంగా మారింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 18: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1790 – అమెరికా కోస్ట్ గార్డ్‌కు పునాది

అమెరికా ఖజానా కార్యదర్శి అలెగ్జాండర్ హామిల్టన్ సిఫార్సు మేరకు అధ్యక్షుడు జార్జ్ వాషింగ్టన్ సంతకం చేసిన చట్టంతో Revenue Marine ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇదే కాలక్రమేణా ఆధునిక ‘యు.ఎస్. కోస్ట్ గార్డ్’గా రూపాంతరం చెందింది, అందుకే ఆగస్టు 4ను కోస్ట్ గార్డ్ డేగా జరుపుకుంటారు.

1914 – బ్రిటన్ జర్మనీపై యుద్ధం ప్రకటించింది

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీ తటస్థ దేశమైన బెల్జియంపై దాడి చేసింది. బెల్జియం తటస్థతను కాపాడతామని హామీ ఇచ్చిన యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (బ్రిటన్) జర్మనీపై అధికారికంగా యుద్ధం ప్రకటించింది.

1956 – భారత తొలి అణు పరిశోధన రియాక్టర్ ‘అప్సరా’ క్రిటికాలిటీ సాధించింది

భారత అణుశక్తి పితామహుడు డాక్టర్ హోమీ జహంగీర్ భాభా మార్గదర్శకత్వంలో ముంబైలోని ట్రాంబే (BARC) వద్ద నిర్మించిన ‘అప్సర’ అణు రియాక్టర్ క్రిటికాలిటీ సాధించింది. ఇది ఆసియా ఖండంలోనే తొలి పరిశోధనాత్మక అణు రియాక్టర్ కావడం విశేషం.

1972 – ఉగాండా నుండి ఆసియన్ల బహిష్కరణ

ఉగాండా నియంత ఇదీ అమిన్ తన దేశంలో నివసిస్తున్న సుమారు 50,000 మంది ఆసియన్లను (ఎక్కువగా భారతీయ సంతతికి చెందినవారు) 90 రోజుల్లోగా దేశం విడిచి వెళ్లాలని వివాదాస్పద ఉత్తర్వులు జారీ చేశాడు.

1984 – అప్పర్ వోల్టా పేరు ‘బుర్కినా ఫాసో’గా మార్పు

పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశమైన అప్పర్ వోల్టా (Upper Volta) అధ్యక్షుడు థామస్ సంకారా ఆధ్వర్యంలో తన దేశం పేరును ‘బుర్కినా ఫాసో’ (అంటే ‘నిజాయితీ గల ప్రజల దేశం’) గా అధికారికంగా మార్చారు.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 17: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

2020 – బీరూట్ ఓడరేవులో భారీ పేలుడు

లెబనాన్ రాజధాని బీరూట్ ఓడరేవులోని ఒక వేర్‌హౌస్‌లో అక్రమంగా నిల్వ ఉంచిన అమోనియం నైట్రేట్ పేలింది. ఈ దారుణ ఘటనలో 200 మందికి పైగా మరణించగా, వేలాది మంది గాయపడ్డారు మరియు నగరం తీవ్రంగా దెబ్బతింది. ఇది చరిత్రలోనే అతిపెద్ద అణుేతర పేలుళ్లలో ఒకటిగా నమోదైంది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 1821: అమెరికాలోని ప్రముఖ పత్రిక ‘ది సాటర్డే ఈవినింగ్ పోస్ట్’ మొదటి సారిగా ప్రచురితమైంది.
• 1947: జపాన్ లో అత్యున్నత న్యాయస్థానం (Supreme Court of Japan) అధికారికంగా స్థాపించబడింది.
• 2007: నాసా (NASA) వారి ‘ఫీనిక్స్’ స్పేస్ క్రాఫ్ట్ అంగారక గ్రహం (అంగారకుడు/Mars) వైపు తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

📌 ఇతర ప్రముఖుల జననాలు: ఫ్రెంచ్ వ్యాపారవేత్త మరియు ‘లూయిస్ విటన్’ లగ్జరీ బ్రాండ్ వ్యవస్థాపకుడు లూయిస్ విటన్ (1821), మరియు భారతీయ చలనచిత్ర నటి మరియు మోడల్ మాళవిక మోహనన్ (1993) కూడా ఈ రోజునే జన్మించారు.

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1875 – హన్స్ క్రిస్టియన్ ఆండర్సన్: డెన్మార్క్ కు చెందిన ప్రపంచ ప్రసిద్ధ బాలసాహిత్య రచయిత (ది లటిల్ మెర్‌మైడ్, ది అగ్లీ డక్లింగ్ కథల సృష్టికర్త).
• 2006 – నందిని సత్పతీ: ఒడిశా రాష్ట్ర తొలి మహిళా ముఖ్యమంత్రి, కేంద్ర మాజీ మంత్రి మరియు ప్రముఖ ఒడియా రచయిత్రి.
• 2007 – పాగల్ అదిలాబాదీ: తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన ప్రముఖ ఉర్దూ హాస్య కవి.
• 2020 – వంగపండు ప్రసాదరావు: ప్రజా నాట్యమండలి వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరు, విప్లవ కవి మరియు ప్రముఖ జానపద వాగ్గేయకారుడు.
• 2020 – సున్నం రాజయ్య: సిపిఎం (CPM) జాతీయ, రాష్ట్ర నేత, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ శాసనసభలలో భద్రాచలం ఎమ్మెల్యేగా సేవలందించిన గిరిజన నాయకుడు.
• 2020 – ఇబ్రహీం అల్కాజీ: నాటకరంగ దర్శకుడు, నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా (NSD) మాజీ డైరెక్టర్, ఆధునిక భారతీయ నాటకరంగ పితామహుడు మరియు పద్మ విభూషణ్ అవార్డు గ్రహీత.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• యు.ఎస్. కోస్ట్ గార్డ్ డే (US Coast Guard Day): 1790 ఆగస్టు 4న అలెగ్జాండర్ హామిల్టన్ ద్వారా రెవెన్యూ కట్టర్ సర్వీస్ (Revenue Marine) ప్రారంభమైన సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని అమెరికా తీర రక్షణ దళ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు.
• జాతీయ వైట్ వైన్ దినోత్సవం (National White Wine Day): వైన్ సంస్కృతి మరియు ఆహార భాగస్వామ్యంపై వైన్ ప్రేమికులు జరుపుకునే ఒక సాంప్రదాయ దినోత్సవం.

💡 మీకు తెలుసా?

• పెన్సిల్ వెనుక ఉన్న సైన్స్: మన నిత్య జీవితంలో వాడే పెన్సిల్‌ లీడ్ (Graphite + Clay) తయారీ విధానాన్ని 1795లో కనిపెట్టిన నికోలస్ జాక్వె కోంటె ఒక ఫ్రెంచ్ సైంటిస్ట్ మరియు బెలూనిస్ట్. ఈయన జన్మదినం ఆగస్టు 4, 1755.
• అప్సర పేరు వెనుక కథ: 1956 ఆగస్టు 4న క్రిటికాలిటీ సాధించిన భారతదేశపు తొలి అణు రియాక్టర్‌కు నీటిలో నీలిరంగు కాంతి (Cerenkov radiation) మెరవడం చూసి అప్పటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ దీనికి దేవకన్య అయిన ‘అప్సర’ అని నామకరణం చేశారు.
• ఆనీ ఫ్రాంక్ డైరీ దొరికిన రోజు: ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మందిని కంటతడి పెట్టించిన ఆనీ ఫ్రాంక్ డైరీ రాసిన బాలిక నాజీ రహస్య పోలీసుల చేతికి చిక్కింది 1944 ఆగస్టు 4వ తేదీనే.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: భారతదేశంలో మరియు ఆసియాలోనే మొట్టమొదటి రీసెర్చ్ అణు రియాక్టర్ ఏది? అది ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?

జవాబు: భారతదేశపు తొలి అణు రియాక్టర్ ‘అప్సర’. ఇది ముంబైలోని ట్రాంబే (BARC) వద్ద 1956 ఆగస్టు 4న క్రిటికాలిటీ సాధించి ప్రారంభమైంది.

ప్రశ్న 2: అమెరికా 44వ అధ్యక్షుడైన బరాక్ ఒబామా ఎక్కడ మరియు ఏ సంవత్సరంలో జన్మించారు?

జవాబు: బరాక్ ఒబామా 1961 ఆగస్టు 4న అమెరికాలోని హవాయి రాజధాని హోనోలులులో జన్మించారు.

ప్రశ్న 3: ‘కరుణశ్రీ’ అని ఏ ప్రసిద్ధ తెలుగు కవికి బిరుదు కలదు? ఈయన ఏ తేదీన జన్మించారు?

జవాబు: ప్రముఖ తెలుగు కవి జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి గారిని ‘కరుణశ్రీ’ అని పిలుస్తారు. ఈయన 1912 ఆగస్టు 4న జన్మించారు.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 16: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 4: నాజీ పోలీసులకు పట్టుబడిన ప్రముఖ యూదు బాలిక ఆనీ ఫ్రాంక్ ఏ రోజున అరెస్ట్ అయ్యారు?

జవాబు: ఆనీ ఫ్రాంక్ మరియు ఆమె కుటుంబం 1944 ఆగస్టు 4న నాజీ రహస్య పోలీసులు (Gestapo) ద్వారా అరెస్ట్ అయ్యారు.

ప్రశ్న 5: 1914 ఆగస్టు 4న మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో బ్రిటన్ ఏ దేశంపై యుద్ధం ప్రకటించింది?

జవాబు: జర్మనీ తటస్థ దేశమైన బెల్జియంపై దాడి చేయడంతో బెల్జియంకు మద్దతుగా బ్రిటన్ జర్మనీపై యుద్ధం ప్రకటించింది.

ప్రశ్న 6: ప్రజా నాట్యమండలి వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరు మరియు ప్రముఖ విప్లవ జానపద కవి అయిన వంగపండు ప్రసాదరావు ఎప్పుడు మరణించారు?

జవాబు: వంగపండు ప్రసాదరావు 2020 ఆగస్టు 4న పరమపదించారు.

ప్రశ్న 7: ప్రపంచ తల్లిపాల వారోత్సవాలు (World Breastfeeding Week) ప్రతి సంవత్సరం ఏ రోజుల్లో నిర్వహిస్తారు?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 1 నుండి ఆగస్టు 7 వరకు ప్రపంచ తల్లిపాల వారోత్సవాలు జరుపుకుంటారు.

ప్రశ్న 8: అమెరికా కోస్ట్ గార్డ్ డే ఎందుకు ఆగస్టు 4న జరుపుకుంటారు?

జవాబు: 1790 ఆగస్టు 4న Revenue Marine స్థాపించబడిన సందర్భంగా.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 15: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 9: ఆధునిక పెన్సిల్ తయారీ విధానాన్ని అభివృద్ధి చేసిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

జవాబు: నికోలస్-జాక్వెస్ కాంటే.

ప్రశ్న 10: బుర్కినా ఫాసోకు పూర్వపు పేరు ఏమిటి?

జవాబు: అప్పర్ వోల్టా (Upper Volta).