చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 1: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

చివరిగా నవీకరణ: ఆగస్టు 1, 2026

చరిత్రలో ఈరోజు – ఆగస్టు 1 మానవాళి చరిత్రలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన రోజుల్లో ఒకటి. విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ప్రాణాధార మూలకమైన ఆక్సిజన్ ఆవిష్కరణ, ప్రపంచ స్వాతంత్ర్య పోరాటాలలో బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో బానిసత్వ రద్దు చట్టం నుండి భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్ స్మృతి వరకు అనేక మైలురాళ్లు ఈ రోజుతో ముడిపడి ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తల్లిపాల వారోత్సవాలు మరియు వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ (WWW) దినోత్సవం వంటివి సమాజంలో అవగాహనను పెంపొందించడంలో కీలకంగా నిలుస్తున్నాయి.

ఈ ఆర్టికల్‌ను ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

ఈ ఆర్టికల్ లో మనం తెలుసుకోబోయే అంశాలు:

• ఆగస్టు 1న జరిగిన ముఖ్యమైన చారిత్రక సంఘటనలు
• ఆగస్టు 1న జన్మించిన ప్రముఖుల వివరాలు
• జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ దినోత్సవాల విశేషాలు
• పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ విశేషాలు

🌟 ఆగస్టు 1 ముఖ్యాంశాలు

• ఆక్సిజన్ ఆవిష్కరణ (1774): ప్రసిద్ధ రసాయన శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ ప్రాణాధార వాయువైన ఆక్సిజన్‌ను కనుగొన్నారు.
• బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో బానిసత్వ రద్దు (1834): ‘స్లేవరీ అబాలిషన్ యాక్ట్ 1833’ అమలులోకి వచ్చి లక్షలాది మంది బానిసలకు విముక్తి లభించింది.
• లోకమాన్య తిలక్ నిర్యాణం (1920): “స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు” అని గర్జించిన భారత జాతీయోద్యమ పితామహుడు బాలగంగాధర తిలక్ కన్నుమూశారు.
• వార్సా తిరుగుబాటు (1944): రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో నాజీ జర్మనీ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా పోలాండ్ రెసిస్టెన్స్ ఆర్మీ వీరోచిత పోరాటాన్ని ప్రారంభించింది.
• వరల్డ్ బ్రెస్ట్ ఫీడింగ్ వీక్ ప్రారంభం (ఆగస్టు 1–7): ప్రపంచ వ్యాప్తంగా తల్లిపాల ప్రాముఖ్యత మరియు శిశు ఆరోగ్యంపై అవగాహన కల్పించే వారోత్సవాలు ప్రారంభమవుతాయి.

🗓️ ఆగస్టు 1న జరిగిన ముఖ్య సంఘటనలు

1291 – స్విస్ కాన్ఫెడరేషన్ ఆవిర్భావం

ఉరి, స్విజ్, మరియు అంటర్‌వాల్డెన్ (Uri, Schwyz, Unterwalden) అనే మూడు అటవీ ప్రాంతాల (Forest Cantons) ప్రతినిధులు 1291 ఆగస్టు ప్రారంభంలో చారిత్రాత్మక ‘ఫెడరల్ చార్టర్’పై సంతకం చేశారు. ఈ కూటమిని ఆధునిక స్విట్జర్లాండ్ ఆవిర్భావంగా భావిస్తారు మరియు దీని గుర్తుగా ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 1న ‘స్విస్ నేషనల్ డే’ నిర్వహిస్తారు.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 18: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1498 – క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ దక్షిణ అమెరికా ప్రధాన భూభాగాన్ని చేరుకోవడం

ప్రసిద్ధ నావికుడు క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ తన మూడవ సుదీర్ఘ సముద్ర ప్రయాణంలో ప్రస్తుత వెనిజులాలోని ఒరినోకో నది ముఖద్వారం వద్ద దక్షిణ అమెరికా ప్రధాన భూభాగాన్ని తొలిసారిగా కనుగొని కాలుమోపారు. అంతకుముందు ఐరోపావాసులకు తెలియని దక్షిణ అమెరికా ఖండం ప్రపంచానికి పరిచయమవ్వడానికి ఇది నాంది పలికింది.

1774 – జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ ద్వారా ఆక్సిజన్ (ఆమ్లజని) ఆవిష్కరణ

ఆంగ్ల రసాయన శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ భూతద్దం ద్వారా సూర్యరశ్మిని మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్‌పై కేంద్రీకరించి దహనానికి, శ్వాసక్రియకు తోడ్పడే వాయువును వేరుచేసి ఆక్సిజన్‌ను కనుగొన్నారు. జీవశాస్త్రం, వైద్యశాస్త్రం మరియు రసాయన శాస్త్ర విప్లవానికి ఈ ఆవిష్కరణ పునాదిగా నిలిచింది.

1834 – బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో బానిసత్వ రద్దు చట్టం అమలు

బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ ఆమోదించిన ‘స్లేవరీ అబాలిషన్ యాక్ట్ 1833’ అధికారికంగా అమలులోకి వచ్చి కరేబియన్, దక్షిణాఫ్రికా ప్రాంతాల్లోని దాదాపు 8 లక్షల మంది బానిసలకు విముక్తి లభించింది. మానవ హక్కుల చరిత్రలో మరియు ప్రపంచ దాస్య విమోచనలో ఇది అత్యంత కీలకమైన మైలురాయి.

1920 – మహాత్మా గాంధీ ద్వారా సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం ప్రారంభం

రౌలట్ చట్టం, జలియన్‌వాలా బాగ్ ఉచకోత మరియు ఖిలాఫత్ ఉద్యమం నేపథ్యంలో మహాత్మా గాంధీ నేతృత్వంలో భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామాన్ని ప్రజా ఉద్యమంగా మార్చడంలో ఇది ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.

1944 – రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో వార్సా తిరుగుబాటు (Warsaw Uprising) ఆరంభం

పోలాండ్‌కు చెందిన ‘హోమ్ ఆర్మీ’ నాజీ జర్మనీ ఆక్రమణ నుండి వార్సా నగరాన్ని విముక్తి చేయడానికి 63 రోజుల పాటు సాగిన చారిత్రాత్మక సాయుధ తిరుగుబాటును ప్రారంభించింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో సైనిక ప్రతిఘటనకు ఇది ఒక నిదర్శనంగా నిలిచింది.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 17: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

1953 – ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్ మరియు ఎయిర్ ఇండియా జాతీయకారణ

భారత ప్రభుత్వం ‘ఎయిర్‌పోర్ట్స్ కార్పొరేషన్ యాక్ట్ 1953’ కింద దేశంలోని ఎనిమిది ప్రైవేట్ విమానయాన సంస్థలను విలీనం చేసి ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్ (దేశీయ) మరియు ఎయిర్ ఇండియా (అంతర్జాతీయ) లను ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలుగా ఏర్పాటు చేసింది. భారత పౌర విమానయాన రంగంలో ఇది ఒక చారిత్రక పరిణామం.

2008 – ప్రకాష్ ఆమ్టే మరియు మందాకినీ ఆమ్టేలకు రామన్ మెగ్సేసే అవార్డు

మహారాష్ట్రలోని గిరిజన ప్రాంతమైన హెమాల్‌కసాలో నిరుపేద ఆదివాసీలకు ఉచిత వైద్యం, విద్య మరియు సామాజిక పునరావాసం అందించిన భారతీయ వైద్య దంపతులు ప్రకాష్ ఆమ్టే, మందాకినీ ఆమ్టేలకు ఆసియా నోబెల్‌గా భావించే రామన్ మెగ్సేసే పురస్కారం లభించింది.

ఇతర ముఖ్య సంఘటనలు

• 10 BC: రోమన్ సామ్రాజ్యపు ప్రముఖ చక్రవర్తి క్లాడియస్ లయోన్స్ (ప్రస్తుత ఫ్రాన్స్) లో జన్మించారు.
• 1831: లండన్ వంతెన (London Bridge) ను కింగ్ విలియం IV అధికారికంగా ప్రారంభించారు.
• 1911: హారియట్ క్వింబీ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో పైలట్ లైసెన్స్ పొందిన మొదటి మహిళగా నిలిచారు.
• 1914: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో భాగంగా రష్యాపై జర్మనీ యుద్ధం ప్రకటించింది.
• 1981: MTV టెలివిజన్ ఛానల్ ప్రసారాలు ప్రారంభమయ్యాయి.

🎂 ప్రముఖుల జననాలు

🕯️ ప్రముఖుల మరణ వార్షికోత్సవాలు

• 1920 – బాలగంగాధర తిలక్: భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ దిగ్గజ నాయకుడు, ‘కేసరి’, ‘మరాఠా’ పత్రికల సంపాదకుడు మరియు ‘గీతా రహస్యం’ గ్రంథకర్త. భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో ప్రజల్లో దేశభక్తిని రగల్చడానికి గణేష్ ఉత్సవాలు, శివాజీ ఉత్సవాలను ప్రారంభించిన ప్రజా నాయకుడు.
• 1936 – వావిలికొలను సుబ్బారావు (ఆంధ్ర వాల్మీకి): తెలుగు పండితులు, సంస్కృత రామాయణాన్ని తెలుగులోకి ‘మందరం’ పేరుతో అనువదించి ‘ఆంధ్ర వాల్మీకి’గా బిరుదు పొందిన మహనీయుడు, ‘భక్తి సంజీవని’ మాసపత్రిక సంపాదకుడు.
• 1999 – నిరాద్ సి. చౌధురి: ప్రసిద్ధ భారతీయ ఇంగ్లీష్ రచయిత మరియు విమర్శకుడు (‘ది ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్ యాన్ అన్‌నోన్ ఇండియన్’ గ్రంథ కర్త).
• 2017 – డాక్టర్ పుష్ప మిత్ర భార్గవ (P.M. Bhargava): ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన భారతీయ జీవశాస్త్రవేత్త, హైదరాబాద్‌లోని ప్రతిష్టాత్మక ‘సెంటర్ ఫర్ సెల్యూలర్ అండ్ మాలిక్యూలర్ బయాలజీ’ (CCMB) వ్యవస్థాపక సంచాలకులు.

📌 ఇతర ప్రముఖుల మరణాలు: 2010లో మలయాళ మనోరమ దినపత్రిక మాజీ చీఫ్ ఎడిటర్ కె.ఎం. మాథ్యూ మరియు 2013లో మాజీ ప్రధాని పి.వి. నరసింహారావు పెద్ద కుమారుడు, మాజీ ఎమ్మెల్యే పి.వి. రంగారావు, కన్నుమూశారు.

📢 జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

• ప్రపంచ తల్లిపాల వారోత్సవాలు (World Breastfeeding Week – ఆగస్టు 1 నుండి 7 వరకు): WABA (వరల్డ్ అలయన్స్ ఫర్ బ్రెస్ట్ ఫీడింగ్ యాక్షన్), WHO మరియు UNICEF లచే 1992లో ప్రారంభించబడింది. నవజాత శిశువుల ఆరోగ్యం, రోగనిరోధక శక్తి పెంపులో తల్లిపాల ప్రాముఖ్యతపై తల్లిదండ్రులకు అవగాహన కల్పించడం. శిశు మరణాలను తగ్గించడంలో మరియు సంపూర్ణ పోషకాహార భద్రతను అందించడంలో ఇది కీలక పాత్ర వహిస్తుంది.
• వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ డే (World Wide Web Day): 1989లో టిమ్ బెర్నెర్స్ లీ కనుగొన్న డబ్ల్యూడబ్ల్యూడబ్ల్యూ (WWW) సాంకేతికత విశ్వవ్యాప్తంగా అందుబాటులోకి వచ్చిన రోజూగా జరుపుకుంటారు. ఇంటర్నెట్ ఆధారిత సమాచార విప్లవాన్ని మరియు డిజిటల్ అనుసంధానతను స్మరించుకోవడం దీని ఉద్దేశ్యం. 
• ప్రపంచ ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ దినోత్సవం (World Lung Cancer Day): ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్యాన్సర్ మరణాలకు ప్రధాన కారణాలలో ఒకటైన ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ నివారణ, ముందస్తు నిర్ధారణ మరియు ధూమపాన నిషేధంపై చైతన్యం తీసుకురావడం.
• జాతీయ పర్వతారోహణ దినోత్సవం (అమెరికా): పర్వతారోహణ క్రీడను, ప్రకృతి సాహస యాత్రలను ప్రోత్సహించడం మరియు పర్వత పర్యావరణ వ్యవస్థను పరిరక్షించడం దీని ఉద్దేశ్యం. 
• స్విట్జర్లాండ్ జాతీయ దినోత్సవం: 1291లో స్విస్ సమాఖ్య ఏర్పడిన సందర్భంగా ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 1న స్విట్జర్లాండ్ జాతీయ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు. 
• బెనిన్ జాతీయ దినోత్సవం: 1960లో ఫ్రాన్స్ నుంచి స్వాతంత్ర్యం పొందిన జ్ఞాపకార్థం బెనిన్ ఈ రోజును జాతీయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటుంది.

💡 మీకు తెలుసా?

• ఆక్సిజన్ నామకరణ చరిత్ర: జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ 1774 ఆగస్టు 1న ఆక్సిజన్‌ను కనుగొన్నప్పుడు దానికి ‘డీఫ్లోజిస్టికేటెడ్ ఎయిర్’ అని పేరు పెట్టారు. తరువాత ప్రసిద్ధ రసాయన శాస్త్రవేత్త ఆంటోనీ లావోయిజర్ దీనికి ‘ఆక్సిజన్’ (గ్రీకు భాషలో ‘ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసేది’ అని అర్థం) అని నామకరణం చేశారు.
• దండకారణ్యంలో నిరంతర ప్రజాసేవ:  రామన్ మెగ్సేసే గ్రహీతలు డాక్టర్ ప్రకాష్, మందాకినీ ఆమ్టే దంపతులు మహారాష్ట్రలోని హేమల్‌కసాలో ‘లోకబిరాదరి ప్రకల్ప’ ద్వారా ఐదు దశాబ్దాలుగా గిరిజనులకు ఉచిత వైద్యం, విద్యను అందిస్తున్నారు. దండకారణ్యంలో 50 పడకల ఉచిత ఆసుపత్రిని నిర్వహిస్తూ నిరుపేదల ప్రాణాలను కాపాడుతున్నారు. అలాగే గాయపడిన అడవి జంతువుల సంరక్షణకు ‘ఆమ్తేస్ యానిమల్ ఆర్క్’ అనే అభయారణ్యాన్ని నడుపుతున్నారు. 
• కొలంబస్ పొరపాటు: 1498 ఆగస్టు 1న కొలంబస్ దక్షిణ అమెరికా ఖండంలో అడుగుపెట్టినప్పుడు, దానిని ఒక ద్వీపంగా భావించి ‘ఇస్లా శాంతా’ (పరిశుద్ధ ద్వీపం) అని పిలిచారు, కానీ అది సువిశాలమైన భూఖండమని ఆ తర్వాత గ్రహించారు.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: 1774 ఆగస్టు 1న ఆక్సిజన్ వాయువును కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

జవాబు: బ్రిటిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ.

ప్రశ్న 2: “స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు, దాన్ని నేను సాధించి తీరుతాను” అని నినదించిన ఏ భారత నాయకుడు 1920 ఆగస్టు 1న మరణించారు?

జవాబు: లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్.

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 16: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 3: బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో బానిసత్వ రద్దు చట్టం (Slavery Abolition Act) ఏ సంవత్సరంలో అమలులోకి వచ్చింది?

జవాబు: 1834 ఆగస్టు 1వ తేదీన.

ప్రశ్న 4: హైదరాబాద్‌లోని ‘సెంటర్ ఫర్ సెల్యూలర్ అండ్ మాలిక్యూలర్ బయాలజీ’ (CCMB) వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్ ఎవరు?

జవాబు: డాక్టర్ పుష్ప మిత్ర భార్గవ (P.M. Bhargava).

ప్రశ్న 5: ప్రపంచ తల్లిపాల వారోత్సవాలు (World Breastfeeding Week) ప్రతి సంవత్సరం ఎప్పుడు నిర్వహించబడతాయి?

జవాబు: ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 1 నుండి ఆగస్టు 7 వరకు.

ప్రశ్న 6: భారతదేశంలో అంతర్జాతీయ మరియు దేశీయ విమానయాన సంస్థలైన ఎయిర్ ఇండియా, ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఏ సంవత్సరంలో జాతీయకారణ చేయబడ్డాయి?

జవాబు: 1953 ఆగస్టు 1న (Airports Corporation Act, 1953 ద్వారా).

ప్రశ్న 7: రామన్ మెగ్సేసే పురస్కారం పొందిన ప్రముఖ వైద్య దంపతులు డాక్టర్ ప్రకాష్ ఆమ్టే మరియు మందాకినీ ఆమ్టే ఏ రాష్ట్రంలో సేవలందించారు?

జవాబు: మహారాష్ట్ర (గడ్చిరోలి జిల్లాలోని హెమాల్‌కసా ప్రాంతంలో).

చరిత్రలో ఈరోజు —  ఆగస్టు 15: ముఖ్య సంఘటనలు, ప్రముఖుల జననాలు, జాతీయ & అంతర్జాతీయ దినోత్సవాలు

ప్రశ్న 8: ‘అమృతం కురిసిన రాత్రి’ కవితా సంపుటికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పొందిన ప్రసిద్ధ ఆధునిక తెలుగు కవి ఎవరు?

జవాబు: దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్ (జననం: 1921 ఆగస్టు 1).